الضلاله

💡 آنگاه خداوند از گفتار آنهاپاسخ مى دهد به اينكه (و كم اهلكنا...) كه چه بسيارمثل شما صاحبان عيش را ما هلاك كرديم، و اينكه(قل من كان فى الضلاله...) هر كه در ضلالت پافشارى كند بر خداست كه او راگمراهتر سازد، و سپس پاسخ خود را تعقيب مى كند به بيانحال كسانى كه فريب گفتار آنان را خورده اند.

💡 در معناى اين جمله و كيفيت ارتباطش به ما قبل چنداحتمال است: احتمال اول كه سياق كلام هم ظهور در آن دارد اين است كه جمله (فريقا هدى وفريقا حق عليهم الضلاله ) حال از فاعل (تعودون ) باشد، و همينحال وجه مشتركى باشد كه بازگشت را شبيه به ابتداى خلقت نموده و معنايش اين باشدكه (شما در قيامت مانند آن روزى كه خداى تان آفريد دو گروه خواهيد بود)، نظير آيه(و لقد جئتمونا فرادى كما خلقناكم اول مره ) كه حشر انفرادى مردم را در قيامت بهخلقت انفرادى آنان تشبيه مى كند.

💡 در متون تفسیری مربوط به قرآن کریم، واژه الضلاله برای توصیف مسیرهای گمراهی و دوری از حقیقت و هدایت الهی به کار می‌رود.

💡 بسیاری از مفسران معتقدند که الضلاله در این آیه، به معنای گمراهی از راه مستقیم و سقوط در چاه‌های تاریک جهل است.

💡 در بحث‌های کلامی و اعتقادی، مفهوم الضلاله به عنوان نقطه مقابل هدایت و روشنگری برای بیان وضعیت انسان‌های بی‌هدایت مطرح می‌شود.