اذان و اقامه

[ویکی فقه] این مقاله درباره اذان و اقامه که ذکرهای مخصوص اعلان وقت نماز و آمادگی برای آن می باشد است.
واژه «اذان» مصدر یا اسم مصدر «تاذین» به معنای اعلان و فراخوانی است چنان که مفهوم این ماده را در آیه {واذن فی الناس بالحج} و آیه {واذان من الله ورسوله} اعلان یا ندا دادن دانسته اند.
واژه اقامه
واژه «اقامه» نیز مصدر باب افعال، به معنای ادامه دادن و بر پا داشتن است. در اصطلاح فقهی، اذان و اقامه به ذکرهایی خاص گفته می شود که برای اعلان پای نهادن به وقت نماز و ایجاد آمادگی برای برپایی آن ادا می شوند.
اهمیت اذان و اقامه
اهمیت اذان و اقامه از آن روست که از شعارها و نشانه های آشکار اسلام در هر منطقه به شمار می روند. افزون بر این، حدیث های گوناگون در فضیلت اذان و مؤذنان وارد شده است. البته میان مذاهب گوناگون درباره چگونگی آن دو تفاوت هایی دیده می شود.
پیشینه
...
[ویکی حج] اَذان و اِقامه، ذکرهای مخصوص اعلان وقت نماز و آمادگی برای آن. برطبق منابع شیعه، اذان و اقامه پیش از هجرت پیامبر اسلام(ص) به مدینه تشریع شده اند؛ اما اهل سنت زمان تشریع اذان را سال های نخست پس از هجرت می دانند. آشکار ساختن اسلام و ایمان، اقرار به توحید، دعوت و ترغیب به عبادت خداوند را ازجمله حکمت های اذان دانسته اند.
بیشتر فقیهان امامی و اهل سنت خواندن اذان را واجب نمی دانند و آن را مستحب می شمرند. همچنین به فتوای علماء شیعه و سنی، استحباب اذان و اقامه، مخصوص نمازهای واجب روزانه است. بر این اساس دیگر نمازهای واجب همچون نماز آیات و نماز میت و نیز نمازهای مستحب مانند نمازهای باران، عید فطر و عید قربان اذان و اقامه ندارند.
مذاهب مختلف اسلامی درخصوص جملات اذان و اقامه اختلاف نظر دارند. برای مثال در برخی مذاهب در ابتدای اذان، چهار تکبیر گفته می شود و در برخی تنها دو بار. همچنین عبارت «حیَّ علیٰ خیر العمل»، به اذان مذهب شیعه اختصاص دارد و در اذان مذاهب اهل سنت وجود ندارد. در اذان بیشتر فِرَق اهل سنت، به جای آن، عبارت ««الصلاةُ خَیرٌ مِنَ النَّوْم» » قرائت می شود.

💡 از بلال به عنوان اولین موذن اسلام یاد می‌شود؛ با این وجود وی تنها مؤذن اسلام نبوده‌است. محمّد او را مؤذن اسلام قرار داده بود. پس از فتح مکّه، بلال در بالای کعبه ایستاد و اذان گفت و در حالی که مشرکان به او سنگ می‌زدند به اذان گفتن ادامه می‌داد؛ و نقل شده که «شین» را «سین» می‌گفت، و در روایت اسلامی است که سین بلال نزد حقّ تعالی شین است. به اعتقاد شیعیان محمد سر در دامن علی بن ابی طالب داشته که جبرئیل بر وی نازل می‌شود و کیفیت اذان و اقامه را می‌گوید. سپس محمد از وی می‌خواهد که اذان را به بلال یاد دهد و علی بن ابی طالب اذان را به بلال یاد می‌دهد.

💡 شاه اسماعیل در جریان فتح تبریز، فرمان داد که خطیبان اشهد ان علیا ولی‌الله و حی علی خیرالعمل را در اذان و اقامه وارد کنند