ایوان مخوف

ایوان مخوف. [ ای ن ِ م َ ] ( اِخ ) رجوع به ایوان چهارم و به دایرةالمعارف فارسی شود.

ایوانِ مَخوف (۱۵۳۰ـ۱۵۸۴)(Ivan(IV) the Terrible)
(یا ایوان چهارم) دوکِ اعظم مسکو از ۱۵۳۳. در ۱۵۴۴ قدرت را به دست گرفت و در ۱۵۴۷ در مقام اولین تزار روسیه تاج گذاری کرد. در ۱۵۵۲ قازان، در ۱۵۵۶ آستراخان، و در ۱۵۸۱ سیبری را تصرف کرد. در ۱۵۵۵ اصلاحاتی در قوانین حقوقی و نیز در ادارۀ حکومت های محلی روسیه به عمل آورد و با انگلستان روابط تجاری برقرار کرد. در سال های پایانی زندگی از یک سو به عیاشی و از سوی دیگر به زهد و پرهیزکاری دینی می پرداخت و هزاران تن از جمله پسر خود را، هنگام حمله های خشم جنون آمیز، به قتل رساند. ایوان می کوشید که حکومتی متمرکز در مسکو بر پا کند. بر ضد تاتارهای قازان، آستراخان، و دیگر مناطق لشکر کشید، اما سیاست توسعه طلبانۀ او در تبدیل روسیه به امپراتوری به جنگی ۲۴ ساله و بی ثمر بر سر ناحیۀ لیوونیاانجامید. خشونت از نشانه های بارز حکومت او بود؛ تخریب و غارت نووگورودشاهدی بر این مدعّاست.

💡 دولت آمریکا در سال ۱۹۸۱، ملیت آمریکایی را از او به دلیل دادن اطلاعات دروغ در فرم مهاجرت در هنگام ورود به آمریکا و همکاری با آلمان، سلب کرد و او را در سال ۱۹۸۶ به اسرائیل، تحویل داد. دادگاه رسیدگی به پروندهٔ ایوان مخوف در اسرائیل ۱۴ ماه طول کشید و در نهایت دادگاه، او را به دلیل عضویت در اس‌اس به ۷ سال زندان و به جرم نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت به اعدام محکوم کرد.

💡 رپین در ساخت این اثر، دوست و هنرمند همکارش گریگوری میاسودوف را الگوی ایوان مخوف و نویسنده وسوالاد گارشین را الگوی تزارویچ قرار داد. کار رنگ روغن بوم در سال ۱۸۸۵ به پایان رسید و رپین آن را برای نمایش در نگارخانه ترتیاکوفِ مسکو به پاول ترتیاکوف فروخت.

💡 چانسلر با ورود به شهر آرخانگلسک در شمال باختری روسیه توانست امتیازاتی از تزار ایوان چهارم معروف به ایوان مخوف برای بازرگانان بریتانیایی بگیرد که در نهایت منجر به تأسیس شرکت مسکووی در روسیه شد.