امامزاده یحیی بن زید
نسب و پیشینه
یحیی بن زید بن علی بن حسین از خاندان اهل بیت پیامبر (ص) است. پدرش زید بن علی بن حسین (ع) بوده، که از شاگردان و قیامکنندگان علیه بنیامیه شمرده میشود. جدّ وی از جانب مادری و پدری با سه واسطه به علی بن ابیطالب (ع) میرسد. برخی منابع تولد وی را سال ۱۰۷ هجری قمری میدانند.
فعالیت و قیام
یحیی پس از شهادت پدرش زید بن علی، به خراسان و اطراف آن مهاجرت کرد و در آنجا به فعالیت و مبارزه علیه بنیامیه پرداخت. برخی گزارشها نقل کردهاند که وی با جمعی از یارانش در منطقهای در خراسان یا شمال افغانستان، در مقابل سپاه کارگزاران حکومت اموی ایستاد.
شهادت
بر اساس منابع، یحیی بن زید در سال ۱۲۵ هجری قمری شهید شد. یکی از روایتها میگوید که وی در منطقه جوزجان (افغانستان کنونی) به دار آویخته شده و سپس به شهادت رسیده است.
زیارتگاهها و امامزادهپذیری
مرقد منتسب به یحیی بن زید در استان گلستان، شهرستان گنبدکاووس، ایران وجود دارد و بهعنوان یکی از امامزادههای مهم منطقه شناخته میشود. در افغانستان نیز، نزدیک شهر سرپل یا منطقه جوزجان، بقعهای منتسب به وی گزارش شده است.
دانشنامه اسلامی
[ویکی شیعه] امامزاده یحیی بن زید (افغانستان). امامزاده یحیی بن زید، در فاصله ۱.۵ کلیومتری شهر سرپل در ولایت سرپل افغانستان واقع است. در دهه ۱۳۸۰خورشیدی بنا و بارگاه جدیدی بر قبر یحیی بن زید ساخته شد که شامل ۲ طبقه و بخشهای مختلف است. هر سال در زمان تحویل سال نو خورشیدی، در مزار این امام زاده، و با حضور زائران علم بزرگی برافراشته می شود.
نام شخص مدفون در این مکان تا سال ۱۳۲۷ش مشخص نبوده و در بین اهالی، با نام «امام خُرد» مورد توجه بوده است. پس از آن بر اساس کتیبه ای قدیمی، شخص مدفون در بقعه، یحیی بن زید دانسته شد. یحیی بن زید، فرزند زید بن علی، در ۱۲۵ق در این محل در نبردی با حاکم اموی شهید شد.
قبر یحیی بن زید در شهر سرپل افغانستان قرار دارد. این شهر در ولایت سرپل است که تا ۱۳۶۷ش جزیی از ولایت جوزجان بوده است. بدین خاطر در منابع تاریخی، محل شهادت و قبر یحیی بن زید، جوزجان ثبت شده است.
[ویکی شیعه] امامزاده یحیی بن زید (جوزجان افغانستان). امامزاده یحیی بن زید، در فاصله ۱.۵ کلیومتری شهر سرپل در جوزجان افغانستان. نام شخص مدفون در این مکان تا سال ۱۳۲۷ش مشخص نبوده و در بین اهالی، با نام «امام خورد» مورد توجه بوده است. پس از آن بر اساس کتیبه ای قدیمی، شخص مدفون در بقعه، یحیی بن زید دانسته شد.
عبدالحق بغدادی در کتاب مراصد، جوزجان را از توابع بلخ دانسته است. جوزجان هم اکنون در فاصله ۱.۵ کیلومتری شرق شهر سرپل (شهری در شمال افغانستان بین بلخ و میمنه) واقع است و مرقد یحیی نیز در آنجاست.
بر اساس برخی منابع تاریخی، یحیی بن زید در جوزجان به شهادت رسیده است. با این حال برخی شهادت وی را در قریه ارغوی جوزجان که اکنون قراغو نامیده می شود دانسته اند. منابع زیدیه نیز جوزجان را محل شهادت و دفن یحیی می دانند.
جمله سازی با امامزاده یحیی بن زید
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 آرامگاه امامزاده یحیی بن زید در شهر سرپل قرار دارد. وجود مقبره حضرت یحیی بن زید در سرپل از دیرباز همواره این شهر را کانون توجه مسلمانان افغانستان قرار داده و باعث رونق این شهر گردیدهاست.