مس سنگی

{Chalcolithic, Copper Stone Age} [باستان شناسی] دوره ای میان نوسنگی و عصر مفرغ که در آن از سنگ و ابزارهای مسی استفاده می کردند؛ این دوره مرحلۀ گذار میان صنایع عصر سنگ و عصر مفرغ است که با دگرگونی های فرهنگی و روابط بازرگانی شناخته می شود متـ. عصر مس Copper Age

مس سنگی یا کالکولیتیک ( نام علمی: Chalcolithic )، عصر مس یا عصر فرانوسنگی ( Eneolithic/Aneolithic ) دوره ای بین نوسنگی ( عصر حجر ) و عصر مفرغ است که در آن از سنگ و ابزارهای مسی استفاده می کردند؛ این دوره مرحله گذار میان صنایع عصر سنگ و عصر مفرغ است که با دگرگونی های فرهنگی و روابط بازرگانی شناخته می شود.
این دوره دوره ای در هزاره چهارم و پنجم پیش از میلاد است که در آن، در فرهنگ های نوسنگی آسیای غربی و جنوب شرقی اروپا، استفاده از ابزارهای مسی آغاز شد.
عصر مس دوره ای از پیشرفت فرهنگی بشر است که استفاده از ابزار نخستین فلزی در کنار ابزار سنگی پدیدار شد. این دورهٔ انتقالی بیرون از سامانه سه عصری سنتی است و میان عصر نوسنگی و عصر برنز قرار دارد.
تشابهات سرامیکی میان تمدن درهٔ سند، جنوب ترکمنستان و شمال ایران در ۴۳۰۰ تا ۳۳۰۰ پیش از میلاد نشان از انتقال و تجارت قابل توجه مس، در عصر مس است. همچنین فرضیه هایی در پیرامون تجارت مس میان تمدن تپه سیلک ایران و مصر و حتی لیدیه وجود دارد.
به موجب تحقیقاتی که به وسیله دانشمندان زمین شناس به عمل آمده، اولین فلزی که بشر به خواص آن پی برد و از آن در زندگی خود استفاده کرد مس می باشد. به همین جهت اولین قسمت دوره فلزات را به نام عصر مس نامیده اند. در عصر مس همه مصنوعات بشر منحصراً از این فلز ساخته می شد. این عصر از حدود شش یا هفت هزار سال پیش از میلاد مسیح شروع و تقریباً به چهار یا پنج هزار سال قبل از میلاد که شروع دوره مفرغ است، ختم می شود.

💡 قدمت تپۀ باستانی قلا به درستی مشخص نیست. تاکنون در این رابطه دو نظر عرضه شده‌ است. برخی از باستان شناسان این بنا را مربوط به دوره مس سنگی یعنی هزاره چهارم تا پنجم قبل از میلاد دانسته‌اند، و برخی دیگر آن را به دوره نوسنگی یعنی هزاره پنجم تا ششم پیش از میلاد مربوط می‌دانند.

💡 تپه کوشک ایروه مربوط به مس سنگی - مفرغ است و در شهرستان خرم‌آباد، بخش پاپی، دهستان سپیددشت، چنوب روستای ایروه واقع شده و این اثر در تاریخ ۸ بهمن ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۶۹۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

💡 تپه مین مرغزار مربوط به مس سنگی - عصر آهن - سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان دورود، بخش سیلاخور، دهستان چالانچولان، ۲۵۰ متری جنوب غربی روستای ده حاجی واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۸ شهریور ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۱۹۵۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

💡 تپه چاه ۱۳ مربوط به مس سنگی - عصر مفرغ - عصر آهن است و در شهرستان کبودرآهنگ، بخش مرکزی، دهستان سبزدشت، ۳ کیلومتری جنوب شرق روستای عین آباد واقع شده و این اثر در تاریخ ۷ اسفند ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۱۵۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

💡 تپه درک سر (۲–۱) مربوط به مس سنگی - عصر آهن است و در شهرستان دورود، بخش مرکزی، دهستان ژان، ۱/۷ کیلومتری شمال روستای کامحمدرضا واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۸ شهریور ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۱۹۵۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.