مرحله فعلیت

[ویکی فقه] به مرحله اعلان حکم به مکلّف برای تحریک وی به امتثال می گویند.
مرحله فعلیت، از مراحل حکم بوده و به مرحله ای گفته می شود که شارع بعد از لحاظ کردن اقتضای حکم و در نظر گرفتن مصلحت یا مفسده انشا ی حکم، مکلف را به طرف انجام ماموربه تحریک و از ارتکاب منهی عنه منع می نماید. به بیان دیگر، مرحله فعلیت، مرحله ای است که حکم انشایی در معرض اجرا قرار می گیرد؛ یعنی مولا در این مرحله با اعلان حکم، مکلف را به انجام واجب ( نماز ) و یا ترک حرام ( شرب خمر ) وا می دارد. در کتاب « منتقی الاصول » آمده است:«ثالثها: مرتبة الفعلیة و هی ان یصل الحکم الی مرحلة البعث او الزجر او الترخیص الفعلی».

💡 به لحاظ حقوقی برای آنکه فعل انسانی جرم به‌شمار آید باید؛ نخست، قانون‌گذار این فعل را جرم شناخته و کیفری برای آن مقرر کرده باشد (عنصر قانونی)؛ دوم، عمل یا ترک عمل مشخص به منصه ظهور و بروز یا کمینه به مرحله فعلیت برسد (عنصر مادی)؛ سوم، با علم و اختیار ارتکاب یافته باشد (عنصر روانی یا معنوی)؛ این عناصر که در تمامی جرایم مشترکند عناصر عمومی نام دارند.