مومج

مومج. [ م ِ ] ( اِخ ) دهی است از دهستان ابرشیو پشت کوه بخش حومه شهرستان دماوند، واقع در 50هزارگزی خاوری دماوند. آب آن از رودخانه دلیچای و راه آن مالرو است. ( از فرهنگ جغرافیائی ایران ج 1 ). از محال دماوند است. ( یادداشت مؤلف ). از توابع تهران و دارای معدن زغال سنگ است. ( از جغرافیای سیاسی کیهان ). دریاچه ای هم دارد.

دهی است از دهستان ابرشیو پشت کوه بخش حومه شهرستان دماوند.

روستای مومج از توابع ییلاقی بخش مرکزی شهرستان دماوند است.
این روستا در فاصله ۱۴۰ کیلومتری شهر تهران واقع شده است.
برای رسیدن به این روستا باید از مناطق آبسرد - آینه ورزان - جابان - سربندان و سیدآباد گذر کرد. پس از این مسافتی نزدیک به ۵ کیلومتر طی می شود و یک خروجی از جاده اصلی تهران فیروزکوه به سمت منطقه باستانی ابرشیوه وجود دارد؛ که روی تابلو آن نام روستاهای کهنک - یهر - مومج - دهنار و هویر درج گردیده است. پس از روستای هویر نیز به دشت چمندا و دریاچه طبیعی و توریستی مومج خواهیم رسید.
از شرق به منطقه زردبند ( مرز روستای یهر و لی پشت )
از غرب به منطقه هلی یر ( مرز روستای دهنار )
از شمال به ارتفاعات دوبرار ( بخش ارجمند و روستای بهان )
از جنوب شرقی به ارتفاعات مرزی روستای مومج و روستای آرو معروف به الگن
از جنوب غربی نیز به ارتفاعات سیدآباد و سربندان منتهی می شود.
فقط بعضی از مردم مهاجر این روستا به زبان مازندرانی با لهجه طبری دماوندی که گویشی از زبان مازندرانی است، صحبت می کنند.
مذهب مردمان روستای مومج، شیعه دوازده امامی است. اما بر اساس تبارشناسی، نسب شناسی و بررسی سوابق سجلی و خطی به جا مانده در ۳۰۰ سال گذشته، به نظر می رسد بعضی از تیره های مردمان این روستا از دین یهود بوده اند. شاخص بعضی از نام ها افراد این روستا یکی از اسنادی است که در این خصوص به جا مانده.
نهر آبی را که از بند سر ( نزدیک روستای دهنار ) شروع، و به تنگهٔ وایزر ( نزدیک منطقه لی پشت ) ختم می شود، نهر ده کیله می گویند.
نهر ده کیله مسافتی قریب به ۱۰ کیلومتر دارد و بسیاری از باغات و مراتع آن را آبیاری می کند.
آب و هوای این روستا مشابه یک منطقه در ناحیه کوهستان می باشد که در زمستان بسیار سرد و دمای آن به 8 - درجه سانتی گراد می رسد و در تابستان در ظهر آفتابی خود از 30 درجه سانتی گراد نیز عبور می کند.

💡 امامزادگان صدرالدین و بی بی خاتون مربوط به سدهٔ ۸ و ۹ ه‍.ق است و در شهرستان دماوند، روستای مومج واقع شده و این اثر در تاریخ ۹ اردیبهشت ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۸۵۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

💡 عبدالله مستوفی از زرین کوه با نام کوه ابره شیوه یادکرده و چهار روستای پیرامون دلیچای را چهارمحلهٔ مومج خوانده‌است. همچنین ناصرالدین شاه این سرزمین را برای شکار و اتراق می‌پسندید. او در پاسخ به عریضه‌ای به امین‌الدوله می‌نویسد: «… بنا دارم یک روز بعد از عید قربان به دریای تار و مومج که در سه فرسنگی اینجا است بروم آنجا خیلی خوش‌هوا و باتماشاست …»