پیرایش پروتئین

اصطلاح «پیرایش پروتئین» در زیست‌شناسی مولکولی و زیست‌فناوری به فرایندی گفته می‌شود که در آن، پس از ساخته شدن اولیه یک پروتئین در سلول، بخشی از آن به‌صورت دقیق و هدفمند بریده و حذف می‌شود تا شکل نهایی و فعال پروتئین به وجود آید. به بیان ساده و قابل فهم، گاهی پروتئین‌ها در ابتدا به صورت یک پروتئین پیش‌ساز ساخته می‌شوند و همه بخش‌های آن برای عملکرد نهایی لازم نیست؛ بنابراین، سلول بخشی از این زنجیره را که «میانتئین» نام دارد، جدا می‌کند و دو بخش باقی‌مانده را به هم متصل می‌سازد. این فرایند که در زبان علمی با عنوان Protein Splicing شناخته می‌شود، نوعی برش و بازآرایی دقیق در سطح مولکول پروتئین است که پس از مرحله ترجمه، یعنی پس از ساخته شدن پروتئین از روی RNA، انجام می‌گیرد. از نظر عملکردی، این پیرایش باعث می‌شود پروتئین به ساختار مناسب و شکل فعال زیستی خود برسد و بتواند وظیفه خاص خود را در سلول انجام دهد. اهمیت این فرایند در آن است که سلول از طریق آن می‌تواند یک مولکول اولیه را به شکل مؤثرتر و تخصصی‌تر تبدیل کند. در زیست‌فناوری نیز این پدیده اهمیت زیادی دارد، زیرا در طراحی پروتئین‌های نوترکیب و مطالعات ژنتیکی از آن استفاده می‌شود. به طور کلی، «پیرایش پروتئین» به معنای حذف دقیق بخشی از یک پروتئین پیش‌ساز و اتصال دوباره بخش‌های اصلی برای ساخت پروتئین نهایی و فعال است.