گران دست

واژه «گران‌دست» در زبان فارسی به‌صورت یک ترکیب وصفی به کار می‌رود و برای توصیف فردی استفاده می‌شود که در انجام کارها کند، آرام و با تأمل و درنگ عمل می‌کند. این واژه در متون لغوی قدیم مانند دهخدا و برهان قاطع به معنای کسی آمده است که کارها را با تأخیر و به‌دور از شتاب انجام می‌دهد و در برابر واژه «سبک‌دست» قرار می‌گیرد. از نظر معنایی، «گران‌دست» نه‌تنها به کندی در عمل اشاره دارد، بلکه نوعی سنگینی و احتیاط در رفتار و تصمیم‌گیری را نیز تداعی می‌کند. در ادبیات کلاسیک فارسی، این واژه گاه برای بیان تفاوت میان افراد سریع‌العمل و افراد محتاط و کندکار به کار رفته است. شاعران قدیم مانند مسعود سعد و خاقانی نیز از این ترکیب برای بیان مفاهیم اخلاقی و توصیفی استفاده کرده‌اند. در این کاربردها، «گران‌دست» معمولاً بار ارزشی نسبی دارد و بسته به بافت متن می‌تواند به‌عنوان صفتی خنثی یا گاه منفی تلقی شود. از نظر زبان‌شناسی، این واژه از ترکیب «گران» به معنای سنگین و «دست» به معنای عمل و اقدام تشکیل شده است که در کنار هم مفهوم «سنگینی در عمل» را ایجاد می‌کنند. این ساختار نشان‌دهنده شیوه استعاری زبان فارسی در بیان ویژگی‌های رفتاری انسان است. در زبان امروز، این واژه کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد و بیشتر در متون ادبی و لغوی دیده می‌شود. در نهایت، «گران‌دست» به فردی اشاره دارد که کارها را با کندی، تأمل و تأخیر انجام می‌دهد و در برابر افراد سریع‌العمل قرار می‌گیرد.