دندان عقل

{wisdom tooth} [پزشکی-دندان پزشکی] ← آسیای سوم

دندان عقل ( به انگلیسی: Wisdom tooth ) به آخرین دندان انسان در هر قوس فکی گفته می شود که از اواخر دورهٔ نوجوانی تا دوران جوانی و معمولاً از سنین ۱۸ تا ۲۵ سالگی رویش پیدا می کنند. این دندان ها در افراد مختلف، ممکن است زودتر یا دیرتر از زمان مورد انتظار، ظاهر شوند.
دندان عقل، سومین و آخرین دندان از دندان های آسیای بزرگ است که در دهان انسان می روید و دندان پزشکان اصطلاحاً آن را دندان آسیای سوم یا سومین دندان مولار ( M3 ) می نامند.
اگر فضای کافی برای بیرون آمدن طبیعی دندان های عقل وجود نداشته باشد، ممکن است این دندان ها به دندان های دیگر گیر کنند ( دندان عقل نهفته ). دندان های عقل نهفته با باور به این که دندان های دیگر را حرکت می دهند و باعث شلوغی می شوند هنوز هم گاهی برای درمان ارتودنسی برداشته می شوند با این که هر چند این عمل از لحاظ علمی دیگر درست نیست. اگر بهداشت دهان و دندان مشکل تر شود، دندان عقل نهفته ممکن است دچار پوسیدگی شود. دندان های عقل که تا حدی از طریق لثه بیرون می آیند نیز ممکن است باعث التهاب و عفونت در بافت های اطراف لثه شوند که به آن پریکورونیت ( به انگلیسی: pericoronitis ) می گویند. برخی از درمان های محافظه کارانه تر، مانند operculectomies، ممکن است برای برخی موارد مناسب باشند، اما دندان های عقل نهفته معمولاً به عنوان درمان برای این مشکلات کشیده می شوند، حتی قبل از این که این مشکلات رخ دهند. برخی از مؤسسات و محققان با این برداشتن پیشگیرانه دندان عقل نهفتهٔ عاری از بیماری مخالفند، از جمله خدمات بهداشت ملی بریتانیا و National Institute for Health and Care Excellence.
دندان های عقل، اَشکال بسیار متفاوتی دارند و در فک بالا معمولاً دارای تاج مثلثی شکل و ریشه های به هم چسبیده هستند. دندان های عقل فک پایین، کوچک ترین دندان از دندان های دائمی آسیا بوده و دارای ریشه های کوچک تر از حد معمول است که معمولاً به یکدیگر چسبیده هستند.
چندین سیستم نشانه گذاری در دندانپزشکی برای شناسایی دندان ها استفاده می شود. در سیستم پالمر/زیگموندی، دندان های عقل راست و چپ فک بالا با ۸┘ و └۸ نشان داده می شوند، در حالی که ۸┐و ┌۸ نمایانگر دندان های عقل راست و چپ فک پایین هستند.
تحت سیستم نمادگذاری FDI، مولر سوم فک بالا سمت راست و چپ به ترتیب با شماره ۱۸ و ۲۸ و مولر سوم فک پایین راست و چپ با شماره ۴۸ و ۳۸ شماره گذاری می شوند. طبق سیستم شماره گذاری جهانی، دندان های عقل بالا سمت راست و چپ با شماره ۱ و ۱۶ و دندان های عقل راست و چپ پایین ۱۷ و ۳۲ هستند.

دندان عَقل (wisdom tooth)
سومین دندان آسیای بزرگ در هر طرف فک. معمولاً در اوایل دورۀ بلوغ ظاهر می شود.

💡 دندان‌های عقل سومین دندان آسیاب هستند که اجداد بشری از آنها برای آسیاب یا خرد کردن رشته‌های گیاهان استفاده می‌کردند. بدیهی‌ترین دلیل برای وجود دندان عقل این است که اجداد انسان دارای فکهای بزرگتر و دندانهای بیشتری بوده‌اند. وجود دندانهای بیشتر کمک به جویدن قسمت‌های سخت گیاهان می‌کرد و در نتیجه عمل هضم راحت تر می‌شد.