آیه شریفه «إِنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِینَ آمَنُوا الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلَاةَ وَ یُؤْتُونَ الزَّکَاةَ وَ هُمْ رَاکِعُونَ»، از مهمترین مستندات قرآنی در اثبات امامت و ولایت حضرت علی بن ابیطالب (علیهالسّلام) به شمار میآید. در این آیه، ولایت و اختیار امور مؤمنان منحصر به خداوند، پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآله) و کسانی دانسته شده است که در حال رکوع، زکات میپردازند؛ ویژگیای که طبق نقلهای معتبر تاریخی و روایی، تنها در شأن امام علی (علیهالسّلام) واقع شده است. این آیه از آغاز در میان مفسران فریقین (شیعه و اهل سنت) به عنوان شاهدی روشن بر حق خلافت و ولایت حضرت امیرالمؤمنین مطرح بوده و روایتهای فراوانی بر تأیید نزول آن در شأن آن حضرت دلالت دارد.
بر اساس نقل معتبر ابوذر غفاری، روزی همراه پیامبر اکرم نماز ظهر را در مسجد ادا کردیم. پس از نماز، فقیری از مردم درخواست کمک نمود، اما کسی به او چیزی نداد. آن سائل دست به آسمان بلند کرد و گفت: «خدایا شاهد باش، در مسجد رسول تو کسی چیزی به من نداد.» در آن هنگام، علی بن ابیطالب در حال رکوع بود؛ با انگشت خویش به سائل اشاره کرد و آن مرد انگشتری را از دست ایشان گرفت و رفت. این رفتار، نمودی از بالاترین مرتبه ایثار و عبودیت بود که در اوج نماز و در حال رکوع انجام گرفت، و پیامبر اکرم با مشاهده آن صحنه، به درگاه الهی عرضه داشت که همانگونه که هارون یاور و وزیر موسی بود، علی نیز وزیر و پشتیبان او باشد.
پس از دعای پیامبر، وحی الهی نازل گردید و آیه ولایت بر او قرائت شد؛ تأییدی آسمانی بر پیوند رسالت و امامت. این واقعه عظیم، از همان دوران نخست اسلام، جایگاه خاص امیرالمؤمنین را در میان مؤمنان تثبیت نمود و نشان داد که ولایت و زعامت امت اسلامی پس از پیامبر، به کسی تعلق دارد که در خلوص ایمان و عمل، نمونه کامل بندگی و عدالت است. چنین تفسیر و تحلیل قرآنی و روایی، بنای استوار اندیشه شیعی را درباره استمرار رهبری الهی از طریق امامت تشکیل میدهد.
