جنایت جنگی

{war crime} [حقوق] بی رحمی بیش از اندازه در طول جنگ همراه با نقض یک پیمان یا معاهدۀ بین المللی

جنایت جنگی (war crime)
جنایتی مانند کشتن غیرنظامیان یا اسیران جنگی که قوانین پذیرفته شده در عرصۀ بین المللی و حاکم بر جنگ، به ویژه موافقت نامۀ لاهه۱ (۱۹۰۷) و موافقت نامۀ ژنو۲ (۱۹۴۹)، را نقض کند. یک اصل اساسی قوانین مربوط به چنین جنایاتی آن است که اطاعت از دستورات مافوق باعث سلب مسئولیت اجراکنندۀ دستور نمی شود. در عمل، معمولاً طرف پیروز در جنگ است که جنایتکاران جنگی را تحت پیگرد قرار می دهد. پس از جنگ جهانی دوم، جنایات جنگی موضوع مهمی شد. در ۱۹۴۳ «کمیسیون رسیدگی به جنایات جنگی سازمان ملل متحد۳» تشکیل شد تا به بررسی اعمال وحشیانۀ آلمانی ها در برابر اتباع متفقین بپردازد. رهبران نازی را در محاکمات نورنبرگ۴ محاکمه کردند (۱۹۴۵ـ۱۹۴۶). افسران بلندپایۀ ژاپنی را نیز در «دادگاه نظامی بین المللی۵» در توکیو۶ محاکمه کردند و دیگر متهمان را بخش حقوقی فرماندهی عالی متفقین به پای میز محاکمه کشاند. در سال های بعد جست وجو و یافتن نازی هایی که از چنگ عدالت گریخته بودند، همچنان ادامه یافت. هدایت این جست وجوگران را سیمون ویسنتال۷ (۱۹۰۹ـ ) برعهده داشت، که در ۱۹۶۰ آدولف آیشمن۸ را تعقیب و دستگیر کرد. احتمالاً کلاوس باربی۹ آخرین جنایتکار جنگی اصلی نازی بود، که به چنگ عدالت افتاد؛ باربی را در ۱۹۸۷ در فرانسه به سبب جنایت های مرتکب شده در زمان فرماندهی اش در لیون۱۰ محاکمه کردند. در بریتانیا نخستین دادگاه جنایتکاران جنگی در مه ۱۹۹۶ آغاز به کار کرد. شیمون سرافینوویچ۱۱ (۱۹۱۱ـ۱۹۹۷)، پناهندۀ ساکن بریتانیا، با سه اتهام مربوط به کشتار یهودیان در بلاروس (زمستان ۱۹۴۱ـ۱۹۴۲) مواجه شد. در یک دادرسی کم سابقه، مسئلۀ سلامتی متهم را هیئت منصفه بررسی کرد و در ژانویۀ ۱۹۹۷ رأی داد که وضع جسمانی متهم برای محاکمه مناسب نیست. سرافینوویچ در اوت همان سال درگذشت. در جنگ های بعدی نیز اعمال جنایتکارانه بسیاری روی داده است؛ ازجمله کشتار می لای۱۲ (۱۹۶۸) در جنگ ویتنام۱۳، که در آن سربازان امریکایی ۲۰۰ غیرنظامی غیرمسلح را به قتل رساندند. در نوامبر ۱۹۹۵ رادُوان کارادیچ۱۴، رهبر صرب های بوسنی، و راتکو ملادیچ، فرمانده ارتش کارادیچ، در دادگاه جنایات جنگی یوگسلاوی در لاهۀ هلند به نسل کُشی و جنایت علیه بشریت متهم شدند و در سال های اخیر میلوشویچ، رهبر صربستان، و صدام، دیکتاتور عراق، محاکمه شدند. در زمان جنگ، جاسوسان جنایتکار جنگی به شمار نمی آیند. از نظر حقوقی، جاسوسان «جنگجویان بدون حق۱۵» محسوب می شوند، که می توان آنان را کشت؛ جاسوسان هیچ حقی مشابهِ حق اسیران جنگی ندارند.
Hague Convention
Geneva Convention United Nations War Crimes Commission Nuremberg Trials International Military Tribunal Tokyo Simon Wiesenthal Adolf Eichmann Klaus Barbie Lyons Szymon Serafinowicz My Lai massacre Vietnam War Radovan Karadzic unprivileged beligerents

بی‌رحمی بیش‌از‌اندازه در طول جنگ همراه با نقض یک پیمان یا معاهدۀ بین‌المللی.

💡 پس از پایان جنگ جهانی دوم، ۲۴ رهبر ارشد این گروه در دادگاهی به نام دادگاه آینزاتس‌گروپن در سال‌های ۱۹۴۷–۴۸ میلادی به جرم جنایت علیه بشریت و جنایت جنگی محاکمه شدند. ۱۴ حکم اعدام و ۲ حکم حبس ابد در این دادگاه داده شد. ۴ متهم دیگر در این دادگاه بعدها به‌دست کشورهای دیگر محاکمه و اعدام شدند.

💡 یک قاضی فرانسوی به نام کاترین مارشی-ال از طرف آنتونی گوترش دبیرکل سازمان ملل متحد برای جمع‌آوری اسنادی برای مشخص کردن جنایت جنگی در سوریه تعیین شده است. بدین ترتیب او سرپرست تیم تحقیق با پنجاه کارمند و عضو در مقر سازمان ملل در ژنو سوئیس مستقر هستند.

💡 گوستاو زورگه با نام مستعار «گوستاو آهنین» از مشهورترین نگهبانان این اردوگاه بود که بعدها به اردوگاه کار اجباری زاخسنهاوزن فرستاده شد. وی پس از شکست نازی‌ها در جنگ به جنایت جنگی متهم شد.

💡 ۱۰۵ عضو سازمان ملل در دسامبر ۲۰۱۶ برای جمع‌آوری مدارک، اسناد و شواهد از جنگ داخلی سوریه توسط این هیئت رأی مثبت دادند و تنها ۱۵ کشور از جمله ایران و روسیه با این طرح مخالفت کردند. یکبار نیز در ژانویه ۲۰۱۳ فهرستی از گروه‌ها و افراد متهم به جنایت جنگی در سوریه توسط بازرسان سازمان ملل تهیه شده است.

💡 به گفته سازمان عفو بین‌الملل که یکی از مدافعان صلاحیت قضایی جهانی است، برخی جرایم تهدیدی چنان جدی علیه کلیت جامعه بین‌المللی ایجاد می‌کنند که دولت‌ها به جهت منطقی و اخلاقی وظیفه دارند که فرد یا افراد مسئول را تحت پیگرد قرار بدهند و هیچ کشوری نباید برای افرادی که مرتکب نسل‌کشی، جنایت علیه بشریت، اعدام خودسرانه، جنایت جنگی، شکنجه یا ناپدیدسازی قهری، پناهگاه و جای امن باشد.

💡 وی در دادگاه نورنبرگ به توطئه برای ارتکاب جرایم علیه صلح، جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت متهم شد. گرچه در طی محاکمات از اتهام جرایم علیه صلح تبرئه شد.