دانشنامه عمومی
ترابری، ترابرد یا حمل ونقل ( به انگلیسی: Transport ) به جابجایی یا انتقال انسان، حیوان، اشیاء یا کالا، از جایی به جای دیگر گفته می شود. شیوه ترابری می تواند زمینی ( ریلی یا جاده ای )، هوایی، دریایی، کابلی، خط لوله ای و فضایی باشد. این رشته را می توان به سه بخش زیرساخت، ابزارهای ترابری ( وسایل نقلیه )، و بهره برداری تقسیم نمود. ترابری، بازرگانی میان انسان ها را فراهم می کند که در شکل گیری تمدن ها نقش بنیادین داشته است. رشد اقتصادی همواره به ظرفیت سامانه های ترابری و معقولیت آن ها ارتباط داشته است. زیرساخت ها و بهره برداری از سامانه های ترابری بازتاب های بسیار در کاربری زمین ها داشته و ترابری بزرگ ترین بخش مصرف کننده انرژی است و همین امر به موضوع ترابری پایدار اهمیت بسیار داده است. ترابری و سامانه های ترابری در موضوع گردشگری نقشی مهم دارد.
واژهٔ ترابری از پیشوند پارسی ترا - به معنی فراسو و آن سو، و واژهٔ بری از فعل بردن ساخته شده است. پیشوند ترا - از پیشوندهای کهن زبان پارسی است که در پارسی باستان نیز همین گونه کاربرد را داشته است و هم معنی و هم ریشه با Trans در انگلیسی است. ترابری از دید واژگانی به معنی بردن به آن سوی دیگر است. *
زیرساخت ها، سازه های ثابتی هستند که به وسایل نقلیه اجازه تردد می دهند. زیرساخت ها می توانند شامل شبکه های حمل و نقل مانند: جاده ها، خطوط راه آهن، راه های هوایی، راه های آبی، خطوط لولهٔ حمل مواد، و غیره باشند.
پایانه ها مانند: فرودگاه ها، ایستگاه های راه آهن، ایستگاه اتوبوس، و بندرها، محل هایی هستند که مسافران و محموله ها می توانند از یک وسیله نقلیه به وسیله نقلیه دیگر انتقال داده شوند.
تأمین مالی ساخت زیرساخت ها می تواند از منابع خصوصی یا منابع دولتی انجام گیرد. شرکت های ترابری معمولاً شرکت های انحصار طبیعی هستند و برای استفاده عموم یک ضرورت به حساب می آیند. در بسیاری از کشورها، تأمین مالی جاده ها، خطوط ریلی و فرودگاه ها از طریق سامانه مالیات انجام می شود. ساخت پروژه های زیرساختی جدید می تواند نیاز به بودجه های هنگفت داشته باشد که معمولاً از طریق قرض گیری انجام می شود. در نتیجه بسیاری از صاحبان زیرساخت ها، برای استفاده از زیرساخت هزینه دریافت می کنند، برای مثال در فرودگاه ها عوارض فرود و در جاده ها عوارض عبور دریافت می شود. مستقل از این هزینه ها، ممکن است نهادهای مختلف برای خرید خودرو یا وسیله نقلیه، مالیات وضع کنند. معمولاً به دلیل پیش بینی نادرست میزان مسافران و تخمین بیش از حد آن، سود به دست آمده از ساخت زیرساخت کمتر از میزان پیش بینی شده به دست می آید.
