تفاسیر

واژه‌ی تفاسیر شکل جمع عربیِ مفردِ تَفسِیر است که در زبان فارسی نیز با همین صورت جمع به‌کار می‌رود. این واژه در اصل از ریشه‌ی عربی «فَسَرَ» به معنای توضیح دادن، آشکار ساختن و برداشتن پرده‌ابهام است. در منابع لغت‌شناسی کلاسیک فارسی و عربی، همچون کتاب «ناظم‌الاطباء» و «اقرب‌الموارد»، به‌صرفا به همین معنا و به‌عنوان جمعِ «تفسیر» اشاره شده است.

اصطلاح تفسیر و در نتیجه جمع آن، یعنی تفاسیر، بیشتر در حوزه‌ی علوم قرآنی و دینی کاربرد تخصصی دارد و به شاخه‌ای از دانش اشاره می‌کند که به شرح، تبیین، توضیح مفاهیم و کشف معانی و مقاصد آیات قرآن کریم می‌پردازد. از این رو، تفاسیر به مجموعه‌آثار مکتوب و گسترده‌ای اطلاق می‌شود که توسط مفسران و دانشمندان اسلامی در طول تاریخ، برای روشن‌کردن جنبه‌های مختلف قرآنی از نظر زبانی، ادبی، فقهی، کلامی و عرفانی نگاشته شده‌اند.

بنابراین، هرگاه سخن از تفاسیر به میان می‌آید، مراد مجموعه‌کتاب‌ها و منابع تفسیری است که هر یک با روش‌شناسی خاص خود، همچون تفسیر روایی، عقلی، ادبی یا اجتهادی، به روشن‌سازی مفاهیم قرآن می‌پردازند. برای دریافت اطلاعات کامل‌تر و دقیق‌تر درباره‌ی ماهیت، روش‌ها و تاریخچه‌ی این علم، رجوع به مدخل اصلی تفسیر در منابع معتبر، راهگشا خواهد بود.