تصور به معنای شکلگیری یک تصویر ذهنی یا برداشت از یک موضوع، شیء، یا مفهوم است. این واژه به فرایند ذهنی اشاره دارد که در آن فرد میتواند به صورت ذهنی و بدون وجود عینی یک چیز، آن را در ذهن خود تجسم کند.
انواع تصور:
عینی: زمانی که فرد بر اساس تجربیات واقعی و مشاهدات خود، تصویری از یک شیء یا موقعیت ایجاد میکند.
ذهنی: زمانی که فرد به کمک تخیل، تصاویری از چیزهایی که هرگز ندیده یا تجربه نکرده است، در ذهن خود میسازد.
انتزاعی: در این حالت، فرد مفاهیم غیرمادی و انتزاعی مانند احساسات، ایدهها، یا مفاهیم فلسفی را در ذهن خود تصور میکند.
کاربردها:
در هنر: هنرمندان از تصور برای خلق آثار هنری استفاده میکنند. آنها ابتدا تصاویری را در ذهن خود شکل میدهند و سپس آن را به واقعیت تبدیل میکنند.
نقش در خلاقیت: تصور یکی از ارکان خلاقیت است. توانایی ایجاد تصاویر و ایدههای جدید در ذهن، به افراد کمک میکند تا راهحلهای نوآورانه و خلاقانهای برای مسائل پیدا کنند.
تصور. [ ت َ ص َوْ وُ ] ( ع مص ) صورت شدن. ( تاج المصادر بیهقی ). صورت و پیکر گردیدن. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ) ( از اقرب الموارد ). || افتادن: ضربه فتصور؛ زد او را پس بیفتاد. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ) ( از اقرب الموارد ). || نزدیک شدن به افتادن: و طعنه فتصور؛ ای مال الی السقوط. ( منتهی الارب )( ناظم الاطباء ) ( از اقرب الموارد ). || صورت کردن با خویشتن. ( تاج المصادر بیهقی ). با خود صورت کردن چیزی. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ). || صورت بستن. ( تاج المصادر بیهقی ) ( زوزنی ) ( دهار ) ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ) ( از اقرب الموارد ). در دل خود صورت چیزی بستن. ( غیاث اللغات ) ( آنندراج ). پنداشتن. انگاشتن. ( یادداشت مرحوم دهخدا ). || ( اِ ) پندار و گمان و خیال وهم و فکر و قیاس و اندیشه و تفکر و تأمل و دریافت و فهم و ادراک. ( ناظم الاطباء ): و آلتهای حفظ و ذکر و تخیل و توهم و تعقل و تذکر و تصور موجود کرد. ( سندبادنامه ص 315 ).
گفتم اگر نبینمت مهر فرامشم شود
میروی و مقابلی، غایب و در تصوری.سعدی.گفتم تصور مرگ از خیال به در کن و وهم بر طبیعت مستولی مگردان. ( گلستان ).
آنچه من دیدم تصور بود آیا در خیال
وین که می بینم به بیداری است یارب یا بخواب.سلمان ساوجی.|| ( اصطلاح منطق ) حصول صورت چیزی در عقل. ( از تعریفات جرجانی ). به اصطلاح اهل منطق حصول صورت شی در عقل بغیر حکم چنانکه تصور زید و عمرو و بکر و تصور غلام زید.( غیاث اللغات ). ادراک ماهیت چیزی است بدون آنکه حکمی به نفی یا اثبات بر آن صادر شده باشد. ( از تعریفات جرجانی ). هر علمی و ادراکی که چون آن را اعتبار کنند، مجرد یابند از حکم، چه به اثبات و چه به نفی. مثال: حیوان ناطق. ( از اساس الاقتباس ).
(تَ صَ وُّ ) [ ع. ] (مص ل. ) پنداشتن، صورت کسی یا چیزی را به ذهن آوردن.
۱. صورت کسی یا چیزی را در خیال خود مجسّم ساختن.
۲. گمان کردن، پنداشتن، انگاشتن.
صورت کسی یاچیزی رادرخیال خودمجسم ساختن، گمان
۱ - ( مصدر ) چیزی را در ذهن آوردن اندیشیدن انگاشتن. ۲ - ( اسم ) انگار اندیشه. ۳ - حصول صورت شئ درذهن بوسیل. اشاره بدان مقابل تصدیق. جمع: تصورات.
تَصوّر
(در لغت به معنی اِنگار و انگاره) در اصطلاح اهل منطق، انگاره های ذهنی پدیده ها. مثل صورت ذهنی یا انگارۀ ذهنی یک کتاب، یا یک گل. تصور یکی از دو قسم علم حصولی است و علم حصولی صورت حاصله از شیء است نزد عقل، که اگر همراه با حکم نباشد، تصور محسوب می شود و اگر همراه با حکم باشد تصدیق به شمار می آید. تصور را می توان با سه معیار طبقه بندی کرد: الف. میزان تلاش ذهن در جریان تصور، که براساس آن تصور همانند تصدیق به بدیهی، مثل تصور روشنی و تاریکی، و نظری، مثل تصور روح و فرشته، تقسیم می شود؛ ب. میزان مطابقت تصور با متصوَّر یا میزان مطابقت ذهن با عین که براساس آن تصور به تام یا حقیقی و غیرتام یا غیرحقیقی تقسیم می شود. مراد از تصور تام، تصوری است که با متصوَّر مطابقت کامل دارد و تمام ذاتیات آن را دربرمی گیرد و مراد از تصور غیرتام، تصوری است که تمام ذاتیات متصوَّر را دربر نمی گیرد و با آن مطابقت کامل ندارد. هدف نهایی فلسفۀ الهی دست یافتن به تصور تام است؛ ج. مطلق تصور، یعنی هرگونه صورت ذهنی، یا هرگونه علم حصولی که بر بنیاد آن، تصور به مطلق و مقیّد تقسیم می شود. تصور مطلق، صرف تصور است بدون حکم، و تصور مقیّد، تصوّر مقید به حکم است که از آن به تصدیق تعبیر می شود.
[ویکی فقه] در دانش منطق، تشبیه ذهن انسان به آینه یکی از قدیمی ترین مثال ها در مباحث مربوط به شناخت است؛ این تشبیه نه تنها به منطق دانان در توضیح بسیاری از مفاهیم منطقی یاری رسانیده، بلکه احتمالا در تولید بعضی از این مفاهیم نیز نقش داشته است.
استفاده از این تشبیه به دلیل وجود یک وجه مشترک مهم، میان آینه و ذهن است که در اصطلاح به آن "صورت برداری" می گویند؛ منطق دانان معتقدند ذهن آدمی مانند آینه از اشیائی که مقابلش قرار می گیرد و به آنها توجه می کند، عکس بر می دارد و تصویر به وجود آمده در ذهن، مانند تصویر آینه، تمام آنچه را در شئ مقابلش وجود دارد به خوبی نمایش می دهد. بر این اساس، صورتی که در آینه وجود دارد - و ما به آن "عکس شئ در آینه" می گوییم - بسیار شبیه تصویری است که در ذهن شکل می گیرد و منطق دانان به آن " تصور" یا "صورت ذهنی" می گویند.
تعریف تصور
از لحاظ لغوی کلمه "تصور" از ماده «صورت» گرفته شده که به معنای شکل و هئیت اشیاء می باشد؛ در گفتگو های رایج نیز اصطلاح تصور، برای مفاهیمی همچون " نقش بستن" و" صورت پذیرفتن" به کار برده می شود؛ اما در دانش منطق، از لغت "تصور" برای تعریف سه مفهوم متفاوت استفاده می شود:
← تصور در مفهوم علم
با توجه به اینکه تصورات شاخه ای از "علم حصولی"به حساب می آیند، تمام تقسیماتی که برای علم مطرح می شود در مورد تصور نیز کارایی دارد؛ اما درباره آن تقسیمات در مدخل های مربوطه به طور مفصل بحث خواهد شد و در این بخش تنها دسته بندی مطرح می شود که مخصوص تصور است؛ این دسته بندی بر اساس تقسیمات شئ تصور شده یا "متصور"می باشد و بیانگر این است که تصورات از چهار دسته خارج نیستند.
💡 در اواسط فوریه ۲۰۲۲، ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه ادعا کرد که اوکراین در حال نسلکشی در دونباس است. گاردین مدعی شد این اطلاعات مربوط به قبرهای دستهجمعی قربانیانی بوده است که در سال ۲۰۱۴ در جریان جنگ دونباس کشته شدند و در سال ۲۰۲۱ از آنها «استفاده سیاسی» شده است تا تصوری «بهشدت گمراهکننده» ایجاد کند که نسلکشی در حال وقوع است.
💡 افود از پارچه کتان بافته میشد. در کتاب ساموئل نوشته شده است که همسر داوود از رقص او در برابر میشکان ناراحت شد زیرا عورت داوود پیدا شد. از این رو تصور میشد که افود به طور کامل بدن را نمیپوشاند.
💡 نور خورشید را مخلوطی از هوا و آتش تصور میکردند و یخ را همان آب میدانستند که سختی سنگ را بهدست آوردهاست.
💡 در اوایل دهه 1990، در پاسخ به تصور فروپاشی بافت اخلاقی جامعه که ناشی از فردگرایی افراطی بود، امیتای اتزیونی و ویلیام ای. گالستون شروع به برگزاری جلسات کاری کردند تا رویکردهای جامعه گرایانه به مسائل کلیدی جامعه را بازاندیشی کنند. این امر در نهایت فلسفه جامعه گرایی را از یک گروه آکادمیک کوچک به زندگی عمومی معرفی کرد و محتوای فلسفی آن را دوباره شکل داد.
💡 النور روزولت از سوی اعضای هیئت نمایندگی به شورای اقتصادی و اجتماعی ملل متحد فرستاده شد. در حالی که حضور النور روزولت در کمیسیون حقوق بشر با این تصور که در چنین کمیسیونی دربارهٔ مسائل مهم بحث نمیشود و از سوی عده بسیاری نهادی کماهمیت تلقی میشد ولی او توانست با تکیه به اراده و تلاش خویش یکی از مهمترین اقدامات سازمان ملل متحد در سالهای آغازین فعالیتش یعنی نگارش و تصویب اعلامیهٔ جهانی حقوق بشر را به انجام رساند.