تیزی

تیزی. ( حامص ) تیز بودن. تند بودن. مقابل کندی. ( فرهنگ فارسی معین ).... معنی دیگر، که در مقابل کندی باشد خود ظاهر است. ( برهان ). مقابل کندی چون تیزی تیر و تیغ و جز آن و سرشار از صفات اوست و با لفظ دادن و داشتن مستعمل... ( آنندراج ).... تندی و برندگی. ( ناظم الاطباء ). غرار. برندگی. ( یادداشت بخط مرحوم دهخدا ):
تیزی شمشیر دارد و روش مار
کالبد عاشقان و گونه بیمار.؟ ( از یادداشت بخط مرحوم دهخدا ). || باریکی و برندگی، مانند سوزن و خار و هرچیزی که نوکی باریک و فرورونده دارد:
گلبن تازه ای و نیست ترا
چون گل نخل بند تیزی خار.خاقانی.نامدار از کان برآید درزمان من عقیق
تیزی الماس دارد ناخن اندیشه ام.صائب ( از آنندراج ). || سوزش. ( ناظم الاطباء ):
خرفروشانه دو سه زخمش بزد
کرد با خر آنچه با سگ می سزد
خر جهنده گشت از تیزی نیش
کو زبان تا خر بگوید حال خویش.( مثنوی چ خاور ص 83 ). || خشم. تندی. خشونت. تندخویی:
بدادی به تندی و تیزی به باد
زرسپ آن سپهدار نوذرنژاد.فردوسی.که تیزی نه کار سپهبدبود
سپهبد که تیزی کند بد بود.فردوسی.کنون روز تیزی و کین جستن است
رخ از خون دیده گه شستن است.فردوسی.بدو شاه چون خشم و تیزی نمود
نیارست آنگه سخن برفزود.فردوسی.ای دوست به یک سخن ز من بگریزی
خوی تو نبد به هر حدیثی تیزی.فرخی.ز مهر دل شود تیزیش کندی
نیارد کرد با معشوق تندی.( ویس و رامین ).به نرمی گر سخن رانی همی ران
که از تیزی به رنج آید دل و جان.ناصرخسرو.گفتم که مکن میرپدر تندی و تیزی
رحم آر برین خسته دل کوفته سربر.سوزنی.مباداکز سر تندی و تیزی
کند در زیر آب آتش ستیزی.نظامی.شیر می گفت از سر تیزی و خشم
کزره گوشم عدو بربست چشم.مولوی. || حدت طعم ( فلفل،زنجبیل و غیره ). ( فرهنگ فارسی معین ). حمازت. زبان گزی چنانکه در پنیر کهنه و شراب و جز اینها. ( از یادداشتهای مرحوم دهخدا ):
چرا آب در جام می افکنی
که تیزی نبید کهن بشکنی

۱- تیزبودن تندبودن مقابل کندی. ۲- حدت طعم ( فلفل زنجبیل و غیره ). ۳- ( اسم ) زنجبیل. ۴- یکی از آهنگهای موسیقی. یا تیزی با خرز. پرده ایست از موسیقی قدیم. یاتیزی راست. نغمه ایست ازموسیقی قدیم گردانیه.

تیزی (کومونه). تیزی ( به ایتالیایی: Thiesi ) یک کومونه در ایتالیا است که در استان ساساری واقع شده است. تیزی ۶۳٫۸۳ کیلومتر مربع مساحت و ۳٬۱۶۵ نفر جمعیت دارد و ۴۶۱ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده است.

💡 چنان گمان بودم کآسیای گردون را همی به تیزی بر فرق من بگردانند

💡 به تندی گر حصارش هست خیبر به تیزی خنجر تو ذوالفقار است

💡 چون باد برانگیزی آتش شوی از تیزی آب ارنه سبک ریزی در خاک شود مسکین

💡 بشد تیزی ز دندان کلک آهن‌خای را مانا ز نام این عبوسان می‌تراود کنددندانی