تنگ چشمی

تنگ چشمی. [ ت َچ َ / چ ِ ] ( حامص مرکب ) کنایه از بخل بلحاظ آنکه صاحبش به سبب دون همتی به دنیای فانی پسند نموده. ( غیاث اللغات ) ( آنندراج ). کوته نظری. اندک بینی:
جهان نیز چون تنگ چشمان دور است
از این تنگ چشمی از این تنگ باعی.خاقانی.تنگ چشمی ز تنگ چشمی دور
همه سروی ز خاک و او از نور.نظامی. || چگونگی آنکه چشمان تنگ دارد. ( یادداشت بخط مرحوم دهخدا ). خردی و کشیدگی چشم. حالت چشم ترکان و مغولان و چینیان:
ز بس کآورده ام در دیده ها نور
ز ترکان تنگ چشمی کرده ام دور.نظامی.همه تنگ چشمی پسندیده اند
فراخی بچشم کسان دیده اند.نظامی.به تنگ چشمی آن ترک لشکری نازم
که حمله بر من درویش یک قبا آورد.حافظ. || کنایه از کم نگاهی معشوق، و این لفظ در صفت معشوق واقع شود از آن جهت که معشوق از غرور حسن یا از فرط حیا بسوی کسی نمی بیند. ( غیاث اللغات ) ( آنندراج ):
نَزَد بر کس از تنگ چشمی نظر
ز چشمش دهانش بسی تنگ تر.نظامی.رجوع به تنگ چشم و تنگ و دیگر ترکیبهای آن شود.

( ~. چَ ) (اِمص. ) بُخل، حسادت.

۱. آزمندی، حرص.
۲. بخل: به تنگ چشمی آن تُرک لشکری نازم / که حمله بر من درویش یک قبا آورد (حافظ: ۲۹۸ ).

کنایه از بخل بلحاظ آنکه صاحبش به سبب دون همتی به دنیای فانی پسند نموده.

بُخل، حسادت.

💡 نبود صاحب همت که زاهل طمعست تنگ چشمی که اجابت زدعا می خواهد

💡 با شوخ دیدگان نتوان هم نواله شد طوطی ز تنگ چشمی مور از شکر گذشت

💡 نبخشد بوسی از بس تنگ چشمی علی الله مردمان از چشم تنگش

💡 تنگ چشمی عام باشد در جهان آب و گل بحر هم بی کاسه دریوزه گرداب نیست

💡 ز تنگ چشمی از دود آه درویشان عجب که اشک تواند بچشمشان گردید

💡 تیر چشمش تنگ چشمی کرده داشت عقل را در تنگ تیر آورده داشت