خایه

خایه. [ ی َ / ی ِ ] ( اِ ) خصیه انسان. ( برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء ) ( آنندراج ) ( غیاث اللغات ) ( دهار ). گند. جند. تخم. بیضه. دنبلان، طملان

(یِ ) [ په. ] (اِ. ) ۱ - تخم، تخم مرغ. ۲ - تخم انسان یا حیوان نر.، ~کسی را مالاندن کنایه از: چاپلوسی کردن، تملق اغراق آمیز کردن.،مثل ~حلاج لرزیدن به شدت ترسیدن.

۱. (زیست شناسی ) تخم انسان یا حیوان نر، بیضه.
۲. (زیست شناسی ) [قدیمی] تخم پرندگان: چنین گفت مر جغد را باز نر / چو بر خایه بنشست و گسترد پر (فردوسی: ۱/۱۹۳ ).
۳. [قدیمی] هرچه به شکل تخم مرغ باشد: ز زر خایهٴ ریخته صدهزار / ابا هریکی گوهری شاهوار (فردوسی: ۵/۵۲۱ ).
* خایهٴ زر:
۱. گلولۀ زر.
۲. [مجاز] آفتاب: در آن گوهرین گنجِِ بن ناپدید / بدی خایهٴ زر خدای آفرید (نظامی۵: ۸۱۴ ).
* خایهٴ زرین: = * خایۀ زر: آن خایه های زرین از سقف نیم خایه / سیماب شد چو برزد سیماب آتشین سر (خاقانی: ۱۸۶ ).

( اسم ) ۱ - تخم مرغ بیضه. ۲ - (اسم ) قارچ حیوان نر بیضه سماروغ.

خایه، تخم مرغ،بیضه انسان یا حیوان‌نر.
بیاورد چیزی بر شهریار.....بر او خایه و ترّه جویبار (شاهنامه)
بیضه، عضوی از اندام تناسلی مرد که هورمون‌های جنسی را تولید میکند
شیر، خامه.
خایه کسی را مالاندن کنایه از: چاپلوسی کردن، تملق اغراق آمیز کردن.
خایه حلاج لرزیدن به شدت ترسیدن.

💡 در آن شورش آمد همی زی کنار شکسته شدی خایه بی شمار

💡 که گر گوسپندیست‌،‌سرمایه‌راست وگر ماکیانی بود، خایه‌راست