حلاجی

حلاجی. [ ح َل ْ لا ] ( اِ مرکب ) دکان حلاج. || ( حامص ) شغل و حرفه حلاج:
دین فخر تو است و ادب و خط دبیری
پیشه ست چو حلاجی و درزی و کبابی.ناصرخسرو.
حلاجی. [ ح َل ْ لا ] ( اِخ ) یحیی بن ابی حکیم. از پزشکان معروف و مخصوص معتضد خلیفه بوده و کتاب تدبیر الابدان النحیفةالتی قد غلبت علیه الصفرا را برای معتضد نوشته است. ( الفهرست ).

۱. شغل و عمل حلاج، جدا کردن پنبه از پنبه دانه.
۲. [مجاز] = * حلاجی کردن
* حلاجی کردن: (مصدر متعدی ) [مجاز] در امری یا مطلبی دقت و بررسی کردن و درست و نادرست را از هم جدا کردن.

یحیی بن ابی حکیم از پزشکان معروف و مخصوص معتضد خلیفه بود و کتاب تدبیر الابدان النحیفه التی قد غلبت علیه الصفرا را برای معتضد نوشته است

حلّاجی
(حلّاج در لغت به معنی پنبه زن) از مشاغل سنتی، زدن پنبه و جداکردن خس و خاشاک و خرده چوب و ریزه پوشال ها از آن، برای تهیۀ لحاف و تُشک و پُشتی و بالش و متکّا. حلّاجی در ایران دیرینه ای بس کهن دارد. در سال های نزدیک پیشۀ حلّاجی، به ویژه در تهران، عمدتاً در اختیار اهالی مازندران بود که در کاشتن پنبه نیز بیشترین محصولات پنبۀ ایران را داشتند. ابزار کار حلّاجان عبارت بود از کمانی شبیه ویولن سِل، با سیمی زه مانند ساخته شده از رودۀ گوسفند و مضرابی گوشت کوب مانند. حلّاج کنار تودۀ پنبه می نشست و کمان به دستی و مضراب به دستی دیگر می گرفت، با هربار نزدیک کردن سیم کمان به تودۀ پنبه ضربه ای با مضراب بر سیم می کوفت که سبب رشتن پنبه و جدایی پوشال ها از پنبه می شد. در باورهای خرافی، نوعی خواص جادویی برای حلّاجی، به ویژه برای بخت گُشایی، روایت شده است؛ چنان که زنان بر این باورند که عبور دختر شوی نکرده از میان سیم کمان سبب گشوده شدن بخت او می شود.

💡 نشود ابن یمین هر که دم از شعر زند کی چو منصور بود هر که کند حلاجی

💡 شد موی تو پنبه، قد کمان، این رمزیست یعنی که: اجل میکندت حلاجی

💡 کرد حلاجی کمان دار عبرت پنبه اش هر تنک ظرفی که چون منصور کشف راز کرد

💡 اکنون از برای ابریشم و ریسمان و حلاجی و دیگر مصالح اینجا مها پنجاه تنگه مقرر فرموده اند و با وجود جامه پانصد من غله از برای نانش تعبین رفته.

💡 شدست قوس قزح چون کمان حلاجی که پنبه می‌زند از ابر و می دهد به هوا

💡 نیست ظرف باده توحید، مخمور مرا می کند حلاجی این می مغز منصور مرا