زیرین

زیرین. ( ص نسبی ) فرودین. اسفل. مقابل زبرین. تحتانی. سفلی. زیری. منسوب به زیر. مقابل فوقانی و برین. ( یادداشت بخط مرحوم دهخدا ). مقابل زبرین. ( آنندراج ). منسوب به زیر. آنچه در زیر است. پائینی. فرودین. مقابل زبرین. ( فرهنگ فارسی معین ): عبیداﷲ عمودی آهنین در دست داشت بینداخت بر روی مختار آمد و لب زیرینش خسته شد پس بفرمود تا در زندانش بردند. ( ترجمه طبری بلعمی ). و نیمه تن زبرینشان [ مردم سودان ] کوتاه است و نیمه زیرین دراز. ( حدود العالم، یادداشت بخط مرحوم دهخدا ). بهقباد بالایین و میانه و زیرین از اعمال عراق. ( فارسنامه ابن البلخی ص 84 ). کربال و بالایین و زیرین سه بند بر رود کر کرده اند. ( فارسنامه ابن البلخی ص 128 ). و بند قصار بر کربال زیرین ساخته اند. ( فارسنامه ابن البلخی ص 152 ).
چو دیدند آن شگرفان روی شیرین
گزیدند از حسد لبهای زیرین.نظامی.وز آنجا همچنان بر دست زیرین
رکاب افشاند سوی قصر شیرین.نظامی ( خسرو و شیرین چ وحید ص 299 ).لب بالایش از پره بینی گذشته بود و لب زیرینش به گریبان فروهشته. ( گلستان ). آسیاسنگ زیرین متحرک نیست لاجرم تحمل بار گران همی کند. ( گلستان ).
بگرد بر سرم ای آسیای دور زمان
به هر جفا که توانی، که سنگ زیرینم.سعدی.- علم های زیرین؛ مقابل علم های برین یعنی علویات. ( یادداشت بخط مرحوم دهخدا ): آغاز علم برین کرده شود و بتدریج به علمهای زیرین شده آید بخلاف آنکه رسم است. ( دانشنامه علائی، یادداشت ایضاً ).

پایینی.

( صفت ) منسوب است به زیر آنچه در زیر است پایینی فرودین مقابل زبرین.

💡 خوشه‌خوشه موی سر مالان به پشت چشم‌ها کوچک،‌ لب زیرین درشت

💡 سنجاق بگفتش رو، کز روزن زیرین است پیوسته ترا روزی بی ضامن و پایندان

💡 گوهر آگین مسندت را فرش زیرین است از آن اطلس افلاک ماند ایمن زنقص آندراس

💡 کسی که در لب و دندان او نگاه کند ز غم شود لب زیرینش خسته از دندان

💡 چو کرد از استوا منشق خط فرق و لب زیرین از او شد سی و دو پیدا که بد آب کان فلانستی