«نخست وزیر» عنوانی سیاسی است که در ساختار حکومتهای پارلمانی برای بالاترین مقام اجرایی دولت استفاده میشود. او مسئول هدایت و اداره امور اجرایی کشور است و نقش اصلی او هماهنگی بین وزرا و اجرای قوانین و سیاستهای مصوب مجلس میباشد. این مقام معمولاً پس از رأی اعتماد پارلمان یا مجلس انتخاب میشود و در نظامهای مختلف، اختیارات او ممکن است متفاوت باشد.
وظایف نخست وزیر شامل هدایت کابینه، برنامهریزی و اجرای سیاستهای اقتصادی، اجتماعی و امنیتی کشور، معرفی وزرا و ناظران دولت به مجلس و نمایندگی کشور در امور بینالمللی است. او به عنوان رابط بین قوه مقننه و قوه مجریه عمل میکند و تصمیمات کلان دولت معمولاً تحت نظارت و هدایت او اتخاذ میشود.
به طور کلی، نخست وزیر نقش محوری در اداره کشور و اجرای سیاستهای دولتی دارد. او به عنوان مدیر اجرایی، مسئول تحقق برنامههای دولت و پاسخگویی در برابر مجلس و مردم است. جایگاه نخست وزیر در هر کشور با توجه به نوع حکومت و قانون اساسی، میتواند بسیار تأثیرگذار و کلیدی باشد و یکی از مهمترین مقامات سیاسی کشور به شمار میرود.
نخست وزیر. [ ن ُ خ ُ / ن َ خ ُ وَ ] ( اِ مرکب ) رئیس الوزراء. ( لغات فرهنگستان ).
( ~. وَ ) [ فا - ع. ] (اِمر. ) رییس وزیران، وزیر اعظم.
بالاترین مقام سیاسی بعد از رئیس جمهور یا پادشاه در برخی کشورها.
( اسم ) رئیس وزیران رئیس الوزرائ. صدراعظم وزیراعظم خواجه بزرگ.
نخست وزیر (رومانی). نخست وزیر رومانی ( رومانیایی: Prim - ministrul Guvernului României ) رئیس دولت رومانی محسوب می شود. قبلا که دولت محدود به هیئت وزیران بود، وی رئیس کابینه بود اما از سال ۱۹۶۵ در دوره جمهوری سوسیالیستی رومانی که مقامات دیگری علاوه بر کابینه به دولت اضافه شد، عنوان به نخست وزیر تغییر یافت.
نُخُست وزیر (Prime Minister)
(یا: رئیس الوزرا) رئیس حکومتی پارلمانی، که معمولاً رهبری بزرگ ترین حزب کشور را نیز در دست دارد. در کشورهایی که ریاست قوۀ مجریه در دست رئیس جمهور است، نخست وزیر در موقعیت نازل تری قرار دارد، حال آن که در کشورهایی مانند فرانسه، که قوۀ مجریۀ دوگانه ای دارند، قدرت و اختیارات بین رئیس جمهور و نخست وزیر تقسیم شده است. در کشورهای فدرالی مانند استرالیا، رئیس حکومت فدرال عنوان نخست وزیر دارد، در حالی که به رؤسای حکومت ایالت ها فرماندار گفته می شود. در آلمان، صدراعظم همتای نخست وزیر در دیگر کشورهاست. در کشورهایی که دارای نظام پارلمانی منطبق یا مشابه با الگوی انگلیسی اند، مانند برخی از کشورهای اروپای غربی و جامعۀ مشترک المنافع، منصب نخست وزیر اساساً شبیه نخست وزیر انگلستان است، ولی در برخی دیگر از کشورها هم که از نظام پارلمانی بی بهره اند به رئیس حکومت نخست وزیر گفته می شود. مثلاً در فرانسه، که برخی از ویژگی های نظام پارلمانی را با نظام ریاستی از نوع امریکایی تلفیق کرده است، نخست وزیر ریاست حکومت را برعهده دارد. در حقوق اساسی ایران، تا قبل از بازنگری قانون اساسی در ۱۳۶۸ش، قوۀ مجریه مرکب بود از رئیس جمهور، نخست وزیر و هیئت وزرا، اما پس از آن عنوان نخست وزیر از قانون اساسی حذف شد و در حال حاضر رئیس جمهور، رئیس قوه مجریه و رئیس هیئت وزیران است. در ایران نظام پارلمانی حزبی وجود ندارد و رئیس جمهور مستقیماً با رأی مردم برای چهار سال انتخاب می شود و انتخاب مجدد او فقط برای یک دورۀ دیگر مجاز است. نیز← صدراعظم؛ چانسلر
رییس وزیران، وزیر اعظم.
💡 آرام زاونی سارگسیان (ارمنی: Արամ Զավենի Սարգսյան؛ زادهٔ ۲ ژانویهٔ ۱۹۶۱) یک سیاستمدار اهل ارمنستان است. وی از ۳ نوامبر ۱۹۹۹ تا ۲ مه ۲۰۰۰ نخست وزیر ارمنستان بود. سارگسیان همچنین نماینده دورههای سوم و ششم مجلس ملی جمهوری ارمنستان بودهاست.
💡 آلکسی ایوانوویچ رایکوف (روسی: Алексе́й Ива́нович Ры́ков؛ زاده ۲۵ فوریهٔ ۱۸۸۱ – درگذشته ۱۵ مارس ۱۹۳۸) یک بلشویک انقلابی روس و سیاستمدار اهل اتحاد شوروی بود که بین سالهای ۱۹۲۴ تا ۱۹۳۰ پست نخست وزیر اتحاد شوروی را برعهده داشت.
💡 وی یکی از رهبران جنگ استقلال یونان و نخست وزیر این کشور در چند دوره مختلف بوده است.
💡 وی از ۳۱ اکتبر ۱۹۷۳ تا ۱۷ نوامبر ۱۹۷۷ وزیر امور خارجه مصر و از سال ۱۹۷۵ تا ۱۹۷۷ معاون نخست وزیر بود.