واژهی «گزینش» اسم مصدر از ریشهی «گزین» و پسوند «ـش» است که در مفهوم کلی به معنی برگزیدن، انتخاب کردن و پسندیدن است. این واژه در منابع معتبر لغوی فارسی همچون برهان قاطع و آنندراج با همین معانی ثبت شده و بر عمل یا فرایند انتخاب آگاهانه و گزیدهسازی دلالت دارد. در ادبیات کلاسیک فارسی، این واژه بار معنایی عمیقتری مییابد و گاه به مفهوم توانایی تشخیص و انتخاب نیک از بد به کار میرود. چنانکه مولوی در اشعار خود بر این جنبه تأکید میورزد و «گزینش» را نشانی از خرد و هدایت الهی میداند: «شُه بر آن عقل و گزینش که تراست / چون تو کان جهل را کشتن سزاست». همچنین در برخی متون کهن، بهویژه در آثار دساتیری، برای واژهی «گزینش» کاربرد دیگری به معنی «ترجمهی خاصیت» نیز ذکر شده است. این کاربرد تخصصی، اگرچه امروز کمتر رایج است، ولی نشاندهندهی ظرفیت این واژه در بیان مفاهیم انتزاعی و فلسفی در میراث مکتوب فارسی است.
گزینش
لغت نامه دهخدا
گزینش. [ گ ُ ن ِ ] ( اِمص ) ( از: گزین + ش، پسوند اسم مصدر ). ( از حاشیه برهان قاطع چ معین ). برگزیده و پسندیدگی باشد. ( برهان ) ( آنندراج ):
شُه بر آن عقل و گزینش که تراست
چون تو کان جهل را کشتن سزاست.مولوی.|| ( اِ ) ترجمه خاصیت هم هست. ( برهان ) ( آنندراج ). از دساتیر است. ( فرهنگ دساتیر ص 264 ) ( حاشیه برهان قاطع چ معین ).
فرهنگ معین
(گُ نِ )(اِمص. )برگزیدن، انتخاب کردن.
فرهنگ عمید
۱. انتخاب کردن، برگزیدن.
۲. بررسی صلاحیت متقاضیان استخدام یا ورود به دانشگاه.
۳. (اسم ) بخشی از اداره و مؤسسه ای که این کار را انجام می دهد.
فرهنگ فارسی
برگزیدگی، پسندیدگی، انتخاب
( اسم ) ۱ - برگزیدگی پسندیدگی ۲ - درایت: شه بران عقل و گزینش که تراست چون تو کان جهل را کشتن سزاست. ( مثنوی )
فرهنگستان زبان و ادب
{selection} [زیست شناسی-ژن شناسی و زیست فنّاوری، کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات] تشخیص افراد یا رگه هایی که در یک جمعیت نامتجانس برتر از دیگران هستند متـ. انتخاب
دانشنامه آزاد فارسی
رجوع شود به:انتخاب
ویکی واژه
برگزیدن، انتخاب کردن، انتخاب.
(اداری): در جمهوری اسلامی، بررسی صلاحیت متقاضیان استخدام در دستگاههای دولتی یا ورود به دانشگاه.
(اداری): اداره یا بخشی از مؤسسه دولتی که صلاحیت متقاضیان استخدام در دستگاههای دولتی را بررسی میکند.
جمله سازی با گزینش
💡 ای جان تو در گزینش جانها چه میکنی وی گوهری فزوده ز دریا چگونهای
💡 شه بر آن عقل و گزینش که تراست چون تو کان جهل را کشتن سزاست
💡 اگر عالم تو را بخشد خداوند تو او را از همه عالم گزینش