کلمهی «هم کاسه» در فارسی به کسی گفته میشود که با فرد یا گروهی در کاری مشترک، شریک، همراه یا همدست باشد. ریشهی این واژه از ترکیب «هم» به معنی «مشترک یا با هم» و «کاسه» به معنای ظرف غذا گرفته شده است. در گذشته وقتی چند نفر از یک کاسه غذا میخوردند، این نشانه نزدیکی، اعتماد و همراهی میان آنها بود. به همین دلیل «هم کاسه» به معنای همراه و شریک در کار شکل گرفت. این واژه میتواند بار مثبت یا منفی داشته باشد؛ اگر همکاری سالم باشد، به معنی همیار و همسفره است، اما اگر همکاری پنهانی و نادرست باشد، معنای همدست و شریک جرم میدهد. در گفتار روزمره اغلب زمانی به کار میرود که بخواهیم بگوییم دو نفر در یک ماجرا با هم هستند، چه برای خیر و چه برای سوءاستفاده. در ادبیات و فرهنگ عامه، «هم کاسه شدن با کسی» یعنی دوستی، مشارکت، یا همداستانی پیدا کردن. این واژه در مکالمات محاورهای بسیار رایج است. از نظر معنایی، با کلماتی مثل همراه، همداستان، شریک، همپیاله و همدست قرابت دارد.
هم کاسه
لغت نامه دهخدا
هم کاسه. [ هََ س َ / س ِ ] ( ص مرکب ) هم خور. اکیل. کسی که با آدمی در یک کاسه غذا خورد. ( یادداشت مؤلف ):
من و سایه هم زانو و هم نشینی
من و ناله هم کاسه و هم رضاعی.خاقانی.بگو با میر کاندر پوست، سگ داری و هم جیفه
سگ ار بیرون در گردد تو هم کاسه مگردانش.خاقانی. || به کنایه، قرین و نزدیک و یار و همدم:
مرد را از اجل بود تاسه
مرگ با بددل است هم کاسه.سنائی.یار هم کاسه هست بسیاری
لیک هم کیسه کم بود باری.سنائی.فرشته شو، ار نه پری باش باری
که هم کاسه الا همایی نیابی.خاقانی.ذنب مریخ را میکرد در کاس
شده چشم زحل هم کاسه راس.نظامی.چو هم کاسه شاه خواهی نشست
بپیرای ناخن، فروشوی دست.نظامی.منه در میان راز با هر کسی
که جاسوس هم کاسه دیدم بسی.سعدی.
فرهنگ معین
( ~. س ) (ص. ) نک. هم پیاله.
فرهنگ عمید
دو تن که با هم از یک کاسه غذا بخورند، هم خوراک.
فرهنگ فارسی
هم خوراک، دوتن که باهم ازیک کاسه غذابخورند
ویکی واژه
نگاه کنید هم پیاله.
جمله سازی با هم کاسه
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 که تا هم کاسه باشم من عزیزت ز من هم کاسهٔ بهتر چه چیزت
💡 ذنب مریخ را میکرده در کاس شده چشم زحل هم کاسهٔ راس
💡 کس را چه بود ز درد آن مرد خبر هم درد دگر باشد و هم کاسه دگر
💡 سعادت ابدی با وی است هم کاسه تو بر دری چوسگ، از دور استخوان ریزند
💡 دریغا روزگار خوش که من در جنب میمونت بدم با بخت هم کاسه، بدم با کام همزانو