هفت کشور یا هفت اقلیم ریشهای کهن در فرهنگها و تمدنهای مختلف، به ویژه در جهان شرق، دارد. این اصطلاح نه تنها به تقسیمبندی جغرافیایی زمین اشاره دارد، بلکه در بسیاری موارد با دیدگاههای کیهانشناختی، اساطیری و حتی عرفانی در هم آمیخته است. در این تقسیمبندی سنتی، کره زمین به هفت منطقه بزرگ تقسیم میشد که هر یک ویژگیهای اقلیمی، فرهنگی و زیستی خاص خود را داشتند. این نگرش جهانی، تلاشی برای سازماندهی و درک گستردگی جهان شناخته شده در دوران باستان بود و به نوعی نقشه ذهنی انسانهای آن دوران از پهناورای گیتی را ترسیم میکرد.
در ادبیات فارسی و منابع تاریخی، اصطلاح هفت اقلیم به وفور یافت میشود و به هفت بخش بزرگی اشاره دارد که جهان قدیم را تشکیل میدادند. این تقسیمبندی لزوماً بر مبنای مرزهای سیاسی امروزی نبود، بلکه بیشتر به حوزههای تمدنی، اقلیمی و فرهنگی مربوط میشد. هر یک از این اقلیمها دارای ویژگیهای منحصر به فردی از نظر آب و هوا، پوشش گیاهی، جانوری و سبک زندگی مردمانش بود. این دیدگاه نه تنها در جغرافیا، بلکه در نجوم، پزشکی و حتی در شعر و ادبیات نیز تاثیرگذار بوده و به نوعی به عنوان یک چارچوب فکری برای توصیف جهان مورد استفاده قرار میگرفته است. دانشمندان و جهانگردان قدیم نیز در آثار خود به این هفت اقلیم اشاره کرده و تفاوتها و شباهتهای آنها را مورد بررسی قرار دادهاند.
هفت کشور. [ هََ ک ِش ْ وَ ] ( اِ مرکب ) هفت اقلیم. هفت قسمت بزرگ جهان قدیم:
زمین هفت کشور به شاهی تو راست
سپاهی و گاهی و راهی تو راست.فردوسی.به هر هفت کشور همی بنگرید
که آید نشانی ز بیژن پدید.فردوسی.پس آن جام بر کف نهاد و بدید
در او هفت کشور همی بنگرید.فردوسی.همیشه شاد و خندان باد و دلشاد
ملک محمود شاه هفت کشور.فرخی.مهتران هفت کشورکهتران صاحبند
هر کسی کاو کهتر صاحب بود مهتر شود.فرخی.گرفت از ماه فروردین جهان فر
چو فردوس برین شد هفت کشور.عنصری.ز بانگ بوق و هول کوس هزمان
درافتد زلزله در هفت کشور.عنصری.خرد را اتفاق آن است با توفیق یزدانی
که فرمان میدهند او را بر این هر هفت کشورها.منوچهری.بنا چون بی خداوندی نباشد
نباشد بی خدایی هفت کشور.ناصرخسرو.بدین هر چهار ای شه هفت کشور
نیاید کس از هفت و چار تو افزون.سوزنی.زآن سعادت که در سرت دانند
مقبل هفت کشورت خوانند.نظامی.وآن سراچه که هفت پیکر بود
بلکه ارتنگ هفت کشور بود.نظامی.بدین راستی بود پیمان او
که شد هفت کشور به فرمان او.نظامی.هفت کشور نمی کنند امروز
بی مقالات سعدی انجمنی.سعدی.شیراز و آب رکنی و آن باد خوش نسیم
عیبش مکن که خال رخ هفت کشور است.حافظ.رجوع به هفت اقلیم شود.
( ~. کِ وَ ) (اِ. ) نک هفت اقلیم.
= هفت اقلیم
در کتاب دینی برهمنان هند زمین دارای هفت کشور است. در کتب اسلامی نیز به هفت اقلیم تقسیم شده است. در گاتها یسنا بند ۳۲ هفت بوم و سرزمین گفته شده است. در بخشهای دیگر اوستا بجای هفت بوم هفت کشور یاد شده است که ایران در وسط آنها قرار گرفته بود و آنها عبارت بودند از: ۱ - ارزهی یا [ ارزه ] ( کشوری در مغرب ). ۲ - سوهی یا [ سوت ] ( کشوری در مشرق ). ۳ - فرددفش ( کشور جنوب غربی ). ۴ - ویددفش ( کشور جنوب غربی ). ۵ - ووربرست ( کشور شمال غربی ). ۶ - وورجست ( کشور شمال غربی ). ۷ - خونیرس یا [ خونیرس ] ( کشور مرکزی ایران ).
هفت اقلیم هفت قسمت بزرگ جهان قدیم
هفتکشور
هفت پادشاهی، هفت قوم بزرگ دنیای کهن و تلویحاً تمام جهان. نک هفت اقلیم. هر آنکس که در هفت کشور زمین/ بگردد ز راه و بتابد ز دین «فردوسی»
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 زمین هفت کشور به فرمان تست دد و دیو مردم نگهبان تست
💡 یک دانش او علم هفت گردون یک بخشش او دخل هفت کشور
💡 نه چون قدرش به بالا هفت گردون نه چون جاهش به پهنا هفت کشور