لغت نامه دهخدا
منصف. [ م ُ ص ِ ] ( ع ص ) داددهنده. ( دهار ) ( آنندراج ). آنکه به عدالت و داد رفتار می کند و انصاف دارد و با انصاف و با داد و عدل و دادگر. ( ناظم الاطباء ):
منصف در دوام زند خاصه پادشاه
انصاف تو دلیل بس است از دوام تو.
ابوالفرج رونی ( دیوان چ پروفسور چایکین ص 107 ).
معطی و منصف خزانه حق
منهی و مشرف هزینه جم.ابوالفرج رونی ( ایضاً ص 91 ).روح او بر غیب واقف همچو لوح آسمان
کلک او در شرع منصف، همچو خط استوار.سنائی ( دیوان چ مصفا ص 21 ).صدرهااز عالمان و منصفان یکسر تهی است
صدر در دست بخیل و ظالم و بطال ماند.سنائی ( ایضاً ص 86 ).ابیات من بخوان خط نوروزیم نویس
انصاف ده که با حکما مرد منصفی.سوزنی.قلم منصف ترا خواند
چرخ، حبل متین دولت و دین.انوری ( دیوان چ مدرس رضوی ص 708 ).هر عالم محقق و منصف مدقق... داند که این غایت ابداع است. ( منشآت خاقانی چ محمد روشن ص 176 ).
منصف که به صدق نفس خود را
خائن شمرد امین شمارش.خاقانی.منصفان، استاد دانندم که از معنی و لفظ
شیوه تازه نه رسم باستان آورده ام.خاقانی.و گر ز ظلم گله کرده ام مشو در خط
که منصفی قسمی نو شنو به فصل خطاب.خاقانی.چون منصفی نیابی چه معرفت چه جهل
چو زال زر نبینی چه سیستان چه بست.خاقانی.منصف، متنازع فیه را باصاحب خود مناصفه کند. ( اخلاق ناصری ).
تو بس لطیفی گستاخ با تو یارم گفت
که از تو منصف تر هیچ نامدار نماند.
کمال الدین اسماعیل ( دیوان چ حسین بحرالعلومی ص 402 ).
اگر صاحب نظری پاکیزه گوهری که منصف و مقصد باشد... ( جهانگشای جوینی چ قزوینی ج 1 ص 7و 8 ).
ز برنای منصف برآمد خروش
که ای یار چند از ملامت خموش.سعدی ( بوستان ).- منصف مزاج؛ دادگر و عادل. منصف نهاد. ( ناظم الاطباء ).
- منصف نهاد. رجوع به ترکیب بالا شود.
- نامنصف؛ بی انصاف: شتر گفت ای نامنصف ناپاک... ( مرزبان نامه چ قزوینی ص 244 ).
|| آنکه نصف چیزی را میگیرد. || آنچه به نیمه می رسد. ( ناظم الاطباء ). رجوع به انصاف شود.
منصف. [ م ُ ن َص ْ ص َ ] ( ع ص ) به دو نیم کرده. دوبخش شده. ( یادداشت مرحوم دهخدا ):