واژه «طغار» که به صورتهای «تَغار» و «تاغار» نیز در متون و گویشهای مختلف دیده میشود، به ظرفی نسبتاً بزرگ، عمیق و معمولاً سفالی گفته میشود که در گذشته کاربردهای گوناگونی در زندگی روزمره داشته است. این ظرف بیشتر برای نگهداری یا جابهجایی مواد غذایی مانند آب، دوغ، ماست و نیز غلاتی چون گندم و جو به کار میرفته و به دلیل گنجایش زیاد، در امور خانگی و روستایی بسیار مفید بوده است. طغار علاوه بر نگهداری مواد، در برخی فعالیتهای سنتی مانند سابیدن کشک نیز مورد استفاده قرار میگرفته و به همین دلیل بخشی از ابزارهای معمول در خانههای قدیمی به شمار میآمده است. جنس این ظرف اغلب از سفال بوده، اما بسته به منطقه ممکن است از مواد دیگری نیز ساخته میشده است. از نظر ریشهشناسی، درباره منشأ این واژه دیدگاههای متفاوتی وجود دارد و برخی آن را واژهای ترکی، برخی برگرفته از زبان مغولی و گروهی آن را حاصل تأثیر مشترک ترکی و مغولی میدانند که به زبان فارسی راه یافته است. این اختلاف نظر نشاندهنده ارتباط فرهنگی و زبانی میان اقوام مختلف در طول تاریخ است. در متون قدیمی و فرهنگهای لغت، «طغار» بیشتر در زمینه توصیف ابزارهای زندگی روزمره و کارهای سنتی به کار رفته است. امروزه این واژه کمتر در زبان روزمره استفاده میشود، اما همچنان در متون ادبی، تاریخی و برخی گویشهای محلی باقی مانده است. در مجموع، «طغار» به ظرفی بزرگ و کاربردی گفته میشود که در گذشته برای نگهداری و آمادهسازی مواد غذایی به کار میرفته و بخشی از فرهنگ مادی زندگی سنتی ایرانیان بوده است.
طغار
لغت نامه دهخدا
طغار. [ طَ ] ( اِ ) تغار. طشت گِلین: گل و شکر به طشتی یا لاکی چوبین یاطغاری سفالین در کنند، یک تو گل، یک تو شکر [ در ساختن گلشکر ]. ( ذخیره خوارزمشاهی ). تا شما را از غرقاب هلاکت و طغار خون بیرون کشم. ( جهانگشای جوینی ). و مؤمنان را چون شتران ماهار زده، ده ده و بیست بیست دریک رسن قطار میکردند، و در طغار خون می انداخت، تا زیادت از صد هزار را شهید کردند. ( جهانگشای جوینی ).
فرهنگ فارسی
تغار
تغار گل و شکر بطشتی یالاکی چوبین یا طغاری سفالین در کنند یک توگل یک توشکر.
جمله سازی با طغار
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 در آن زمان که گشایم من فقیر نهار ترید شیر و عسل جوش بایدم دو طغار
💡 اگر به دست تو افتد طغار چنگالی محقرست ز بهر چه دست بر مالی
💡 زیر این نه کاسه من باری هزار گشتهام هم کوزه هم خم هم طغار
💡 کاسه و چمچه و کفلیز ز یک سوی دگر باز کردند به دشنام دهان همچو طغار
💡 خون عدو را چو خویش بدو داد دیگ در قصر او بزرگ طغار است