ابوالفتح محمد بن ابوالقاسم عبدالکریم شهرستانی، فقیه، متکلم و دانشمند برجستهی ایرانی در سدهی پنجم و ششم هجری قمری است. وی که از پیروان مکتب کلامی اشعری به شمار میرود، در سال ۴۷۹ هجری قمری در شهرستان از نواحی خراسان دیده به جهان گشود. او علوم دینی و عقلی را نزد استادان نامداری همچون ابوالمظفر خوافی، ابونصر قشیری، ابوالقاسم سلمان بن ناصر انصاری و ابوالحسن علی بن احمد مدینی فراگرفت و بهزودی در زمینههای مناظره، وعظ و تذکیر به چهرهای سرشناس تبدیل شد.
شهرستانی دورانهایی از زندگی خود را در خوارزم و نیز سه سال در بغداد گذراند. پس از بازگشت از بغداد، باقی عمر خویش را در خراسان سپری کرد و بخشی از این دوران را در ملازمت مجدالدین ابوالقاسم علی، نقیب سادات ترمذ، زیست. وی دو اثر مهم خود، الملل و النحل که دائرةالمعارفی جامع در زمینهی ادیان و مذاهب است و نیز کتاب المصارعة را به نام این حامی تألیف نمود. سپس به خدمت سلطان سنجر سلجوقی درآمد و سرانجام به زادگاه خود، شهرستان، بازگشت و تا پایان عمر در آنجا ماند. او در سال ۵۴۸ هجری قمری دار فانی را وداع گفت.
این دانشمند پرآوازه، بهویژه با اثر ماندگار الملل و النحل، جایگاهی ویژه در تاریخ علوم اسلامی و مطالعات ادیان دارد. منابع معتبری همچون الاعلام زرکلی، عیون الاخبار، روضات الجنات خوانساری و تاریخ ادبیات ایران ادوارد براون به شرح زندگی و خدمات علمی او پرداختهاند که نشاندهندهی عظمت و تأثیرگذاری وی در فرهنگ و تمدن اسلامی است.
شهرستانی. [ ش َ رَ / رِ نی ی ] ( اِخ ) ابوالفتح محمدبن ابوالقاسم عبدالکریم. فقیه و متکلم و عالم ادیان، از دانشمندان اشعری، متولد در شهرستان یا شهرستانه خراسان. متولد سال 479 و متوفی در 548 هَ. ق. وی نزد ابوالمظفر خوافی قاضی طوس و ابونصر قشیری و ابوالقاسم سلمان بن ناصر انصاری و ابوالحسن علی بن احمد مدینی علم آموخت و در بحث و مناظره و وعظ و تذکیر از مشاهیر عهد گردید.مدتی در خوارزم بسر برد و سه سال در بغداد زیست. پس از بازگشت از بغداد باقی عمر را در خراسان گذرانید و مدتی ملازم مجدالدین ابوالقاسم علی نقیب سادات ترمذبود و دو کتاب خود «الملل و النحل » و المصارعة را بنام او تألیف کرد و سپس بخدمت سلطان سنجر پیوست و آنگاه به مولد خود شهرستان رفت و همانجا بود تا درگذشت. ( فرهنگ فارسی معین ). رجوع به الاعلام زرکلی ج 3 ص 918، غزالی نامه ص 277، عیون الاخبار ج 2 ص 20 و 136، ضحی الاسلام احمد امین، خاندان نوبختی عباس اقبال، کلام شبلی، تاریخ ادبیات ایران ادوارد براون، روضات الجنات خوانساری ص 725 و معجم المطبوعات العربیة ج 3 ص 1153 شود.
ابوالفتح محمد بن ابوالقاسم عبدالکریم فقیه و متکلم و عالم ادیان از دانشمندان اشعری ( و. شهرستان ۴۷۹ - ف. ۵۴۸ ه.ق. ) از شهرستان خراسان. وی نزد ابوالمظفر خوافی قاضی طوس و ابو نصر قشیری و ابو القاسمسلمان بن ناصر انصاری و ابوالحسن علی بن احمد مدینی علم آموخت و در بحث و مناظره و وعظ و تذکیر از مشاهیر عهد گردید. مدتی در خوارزم بسر برد و سه سال در بغداد زیست و پس از باز گشت از بغداد باقی عمر را در خراسان گذرانید و مدتی ملازم مجدالدین ابوالقاسم علی نقیب سادات ترمذ بود و دو کتاب خود الملل و النحل ( ه. م. ) و المصارعه (ه.م. )را بنام او تالیف کرد و سپس بخدمت سلطان سنجر پیوست و آنگاه به مولد خود شهرستان رفت و همانجا بود تا در گذشت.دیگر از آثار او نهایه الاقدام ( ه.م. ) است.
[ویکی فقه] شهرستانی (ابهام زدایی). شهرستانی ممکن است اسم برای اشخاص ذیل باشد: • تاج الدین شهرستانی، شخصیتی تأثیرگذار در کلام اسلامی و تاریخ نگاری ادیان• سیدمحمدمهدی شهرستانی، عالمی نامدار و از بزرگان علمای امامیه در اواخر قرن دوازدهم و اوایل قرن سیزدهم هجری• سیدمحمدحسین شهرستانی، علامه بزرگ و از علمای بزرگ شیعه و از سادات حسینی مرعشی• سیدهبةالدین شهرستانی، از علما، متفکران و دانشمندان اصلاح طلب و مجاهد شیعه عراق در قرن چهاردهم هجری• محمد بن عبدالکریم شهرستانی، از مفسران برجسته قرن پنجم و ششم هجری (۴۷۹- ۵۴۸)
...
[ویکی شیعه] شهرستانی (ابهام زدایی). شهرستانی (منسوب به شهرستان) یک نام خانوادگی ست. شهرستان یکی از شهرهای خراسان بزرگ بوده است که اکنون در ترکمنستان قرار دارد. افراد با این نام از این قرارند:
