ذهلی

ذهلی. [ ذُ ] ( ص نسبی ) منسوب است به قبیله ذهل بن ثعلبة. ( سمعانی ).
ذهلی. [ ذُ ] ( اِخ ) سعیدبن عبداﷲ. رجوع به سعیدبن عبداﷲ ذهلی شود.
ذهلی. [ ذُ لی ی ] ( اِخ ) محمدبن احمد الذهلی. مکنی بابی طاهر. فقیهی محدث از قضاة مصر. وی شاعری نیکو بدیهت و مناظری قوی حجت بود و از سال 348 تا 366 هَ. ق. تولیت قضاء مصر داشت.
ذهلی. [ ] ( اِخ ) در تاریخ سیستان آمده است: و او «احمدبن خالد»محمدبن اسماعیل الذهلی را اینجا فرستاد. ( ص 179 ).
ذهلی. [ ذُ ] ( اِخ ) محمدبن یحیی بن عبداﷲ الذهلی بالولاء. مکنی بابی عبداﷲ. از مردم نیشابور و از حفاظ حدیث و فقه است وی از نیشابور بطلب حدیث ببغداد و بصرة و شهرهای دیگررفت و شهرتی تمام یافت. بخاری در صحیح 34 حدیث از وی روایت کرده است. و مشیخت علم بخراسان به وی منتهی شود. و وی احادیث زهری را در دو مجلد گرد کرد و الزهریات نامید. رجوع به تذکرةالحفاظ. تهذیب التهذیب. و المستطرفة و رجوع به الاعلام زرکلی ج 3 ص 999، 1000 شود.

💡 هسته ای از فرماندهان که نقش محوری در شکل گیری به دعوت عباسی و جنبش سیاه جامگان داشتند، نقش محوری در دولت تازه تأسیس عباسی برعهده گرفتند و عهده دار سمت های فرمانداری ولایات و سرداری سپاه شدند. مهمترین افراد این گروه عبارت بودند از خازم بن خزیمه تمیمی، مالک بن هیثم خزاعی، محمد بن اشعث خزاعی، معاذ بن مسلم ذهلی، عثمان به نهیک عکی، مسیب بن زهیر زابی و اقوام قحطبة بن شبیب طائی. این افراد هم در سرزمین های عربی اجدادی شان و هم در سکونت های خراسان بزرگ که در اواخر عهد اموی در آن سکنی گزیدند، حمایت لازم برای عباسیان را فراهم می کردند. آنها توسط خلیفه در شرایط بحرانی فراخوانده می شدند و موفقیت آنان در دفاع از عباسیان اثبات شده بود. منصور به پاس خدمات آنها در پیدایش و حفظ خلافت عباسی، به آنان لقب «ابنا» (فرزندان) را که مخفف «ابناء الدولة» بود، اعطا کرد. فرزندان آنها نیز همین نقش را ایفا کردند و این لقب را به ارث بردند. اینان گروهی منسجم از جهت نظامی و اجتماعی بودند، که به مدت نیم قرن بخشی از لشکر بزرگتر «خراسانی» خلافت عباسی را تشکیل می دادند. آنها پس از تأسیس بغداد در این شهر ساکن شدند و زمین های اقطاع را در عراق به دست آوردند.