بالامرغاب. [ م ُ ] ( اِخ ) از نواحی هرات خراسان قدیم. در تذکرة الملوک مداخل حاکم بالامرغاب هشتصدوهشتادوسه تومان و سه هزار و چهارصدوشصت وشش دینار و ملازمان او یکصد نفر نوشته شده است. رجوع به تذکرة الملوک چ دبیرسیاقی ص 79 شود. مروالرود همان بالا مرغاب امروزی است. ( از حاشیه شدالازار ص 416 ).
بالا مرغاب (ولسوالی). بالا مرغاب یکی از وُلُسوالی های ولایت بادغیس در شمال باختری افغانستان است. جمعیت آن در سال ۲۰۲۰ میلادی، ۱۰۹٬۸۷۴ نفر اعلام شده است.
طوری که از مطالعه آثار موَرخان و جغرافیه نگاران بر می آید، مرو، مرو رود و مرغاب نام های جداگانه ای هستند که گاه یکی به جای دیگری یعنی رود بر محل و محل بر رود به کار برده شده یا هم بعضاً هر کدام به عین مفهوم به کار برده شده است، هم به معنای شهر و ولایت و هم به مفهوم رود.
واژهٔ مرو در ادوار کهن به مفهوم حوزهٔ بزرگی در شمال غرب افغانستان به کار برده شده است. در اوستا ( فصل اول وندیداد ) به صورت مورو آمده که یکی از جملهٔ شانزده ایالات آریایی ها بوده است و آن پس از آیانم ویجه و سوعذه به حیث سومین ایالت آریائی نشین در وندیداد ذکر شده است. در یونانی به صورت مرگیانه یا مرجیانا آمده است که در نوشته های استرابون بطلیموس و ویلس به کار رفته است. به همین اساس رود مرد ( مرغاب ) را یونانی ها مرگوس گفته اند و این واژه را مشتق از ریشه یی دانسته اند که معنای آبیاری کردن را می رساند.
موَلف صورة الارض نیر مرغاب را اینطور معرفی می کند:
این رود از پشت بامیان می آید و نام آن مرغاب یعی مرو آب است.
اصطخری علاوه بر این وجه تسمیه باز هم علاوه می کند که منبع این رود مرو را مرغ همه گفته اند، چنان که گوید:
رود مرو رود بزرگ است و این رود هاکی یاد کردیم همه از این رود برخیزد و آن را مرغاب خوانند یعنی آب مرو گویند کی نسبت این آب به آن جایگاه است که از بیرون می آید از غرجستان و این جایگاه را مرغ گویند.
این ولسوالی دارای ۱۳۳ روستا است و مساحت آن ۵٬۰۱۵ کیلومترمربع است. ولسوالی بالا مرغاب توسط ترکمنستان، مقر، قادس، جوند، غورماچ و قیصار ولایت فاریاب احاطه شده است.
مرغاب ولسوالی ای تپه ای است که در شمال باختری ولایت بادغیس واقع شده است. بیشتر مردم آن در دره مرغاب زندگی می کنند.
