ابن عقده

ابن عقده. [ اِ ن ُ ع ُ دَ ] ( اِخ ) احمدبن محمدبن سعید همدانی. محدث زیدی. او بکثرت تصنیف و بسیاری ِ احادیث محفوظه معروف است. گویند کتابخانه او سیصد اشتروار برمی آمد. وفات او به سال 333 هَ.ق. در کوفه بوده است.

محدث زیدی

[ویکی فقه] اِبْن ِ عُقْده، ابوالعباس احمد بن محمد بن سعید همدانی (۱۵ محرم ۲۴۹-۷ ذیقعده ۳۳۲ق / ۱۰ فوریه ۸۶۳ - اول ژوئیه ۹۴۴م )، محدث بزرگ شیعی است.
عقده لقب پدر وی می باشد که از وراقان و معلمان کوفه بود. خاندان او از طریق ولاء عتق با بنی هاشم (ظاهراً شاخه عباسی آن ) و نیز با قبیله همْدان (شاخه سبیع ) خویشاوند بوده اند و شهرت ابن عقده به همدانی به همین جهت بوده است.
محل زندگی
ابن عقده بیشتر عمر خود را در کوفه گذرانده و بنا به تصریح شاگردش ابن جعابی تنها ۳ سفر به بغداد داشته است.
سه سفر به بغداد
نظر به اینکه ابن عقده در سفر خود به بغداد از علی بن داوود قنطری استماع حدیث کرده است (د ۲۷۲ق / ۸۸۶م )، سفر وی به این شهر باید پیش از ۲۷۲ق بوده باشد. تعیین دقیق تر تاریخ این سفر تنها بر اساس حدس ممکن است. نعمانی اسنادی ارائه کرده که نشان می دهد ابن عقده در فاصله سالهای ۲۶۲-۲۶۶ق / ۸۷۶ -۸۸۰م و ۲۷۱-۲۷۷ق / ۸۸۴ -۸۹۰م استماعاتی داشته که بنابر قراین خارجی احتمالاً در کوفه صورت گرفته است. بنابراین نخستین سفر وی به بغداد احتمالاً در فاصله ۲۶۶-۲۷۱ق بوده است. سفر دوم وی به بغداد که در آن از احمد بن یحیی صوفی (د ۳۰۶ق ) استماع حدیث کرده، طبعاً پیش از ۳۰۶ق / ۹۱۸م صورت گرفته است و این امر با اطلاعاتی که ابن ِ جِعابی در مورد سفر دوم به دست داده است سازگاری دارد. این سفر پیش از ۳۱۸ق یعنی سال وفات یحیی بن صاعد پایان یافته، زیرا در این تاریخ ابن عقده به کوفه بازگشته بوده است. درباره سفر سوم وی به بغداد تنها می دانیم که وی در ۳۳۰ق / ۹۴۲م در جامع رصافه و مسجد براثا حدیث گفته است. خطیب نیز تصریح کرده که این سفر در اواخر عمر وی صورت گرفته و وی چندی پس از بازگشت به کوفه درگذشته است.
مذهب
...
[ویکی اهل البیت] احمد بن محمد بن سعید همدانی کوفی معروف به ابن عقده شخصیتی جلیل القدر و عظیم المنزله بوده، در وثاقت نقل حدیث و جلالت شان و کثرت حفظ فوق شهرت است، وی زیدی مذهب و جارودی مسلک بوده و بر این عقیده مرده است ولی علمای اثناعشریه نام او را در بین روات و محدثین خویش آورده اند. ابن عقده به سال 249 متولد و به سال 332 یا 333 در کوفه درگذشت.
ابن عقده در حفظ حدیث زبانزد بود و به روایتی حافظ 100 هزار حدیث بوده و بر سند و متن تنها 300 هزار حدیث، از احادیث اهل بیت وقوف داشته است. در میان راویان ابن عقده محدثان مشهوری چون محمد بن یعقوب کلینی، ابوالحسن دارقطنی، ابوالقاسم طبرانی، ابوالفرج اصفهانی، ابوغالب زراری، ابن ابی زینب نعمانی، ابن عدی جرجانی، ابوحفص بن شاهین، ابن جعابی و هارون بن موسی تَلْعُکبری دیده می شوند.
عقده لقب پدر وی می باشد که از وراقان و معلمان کوفه بود. خاندان او از طریق ولاء عتق با بنی هاشم (ظاهراً شاخة عباسی آن ) و نیز با قبیلة همْدان (شاخة سبیع ) خویشاوند بوده اند.
او نویسنده ای پرکار بوده و آثار فراوانی از خود به یادگار گذاشته است. که اجمالا به بیان و معرفی آنها می پردازیم: رجال ابن عقده که یکی از مهمترین آثار او و درباره صحابیان امام صادق علیه السلام است. کتاب الجهر ببسم الله الرحمان الرحیم/ذکر النبی صلی الله علیه و آله والصخرة والراهب وطرق ذلک/کتاب الشیعة من اصحاب الحدیث/کتاب صلح الحسن علیه السلام و معاویة/طرق حدیث النّبی صلی الله علیه و آله: «أنت منّی بمنزلة هارون من موسی»، عن سعدبن أبی وقّاص/طرق حدیث الرّایة/فضائل علی علیه السلام/کتاب فضل الکوفة/کتاب الشوری/کتاب الطائر/مسند عبدالله بن بکیر بن أعین/کتاب من روی عن أبی جعفر محمد بن علی الباقر علیه السلام و أخباره/کتاب من روی عن الحسن والحسین علیه السلام/کتاب من روی عن زید بن علی و مسنده/کتاب من روی عن علیّ بن الحسین علیه السلام زین العابدین و اخباره/کتاب من روی عن علی علیه السلام أنّه قسیم الجنة والنار/من روی عن فاطمةالزهراء سلام الله علیها من اولادها/کتاب الولایة ومن روی غدیرخم در این کتاب، حدیث غدیر را از یکصد و پنج طریق ذکر کرده است./ یحیی بن زید بن علی وأخباره/ 21. کتاب السنن/کتاب من روی عن امیرالمؤمنین علیه السلام/کتاب تفسیرالقرآن 46/ نجاشی این کتاب را خود دیده و به نیکویی ستوده است.