«مقدمه مقدور» در علم اصول فقه به مقدمهای گفته میشود که انجام آن در توان و اختیار انسان مکلف قرار دارد و هیچ مانع شرعی، عقلی یا عملی برای انجام آن وجود ندارد. به بیان سادهتر، هر کاری که انسان بتواند آزادانه و بدون اجبار یا ناتوانی انجام دهد و آن کار مقدمه انجام یک واجب دیگر باشد، مقدمه مقدور نامیده میشود. برای مثال، وضو گرفتن برای خواندن نماز واجب، زمانی که آب در دسترس است و شخص نیز بیمار یا ناتوان نیست، نمونهای روشن از این مقدمه است. در این حالت، چون انجام وضو کاملاً در اختیار فرد است، آن را مقدمهای قابل انجام و مقدور میدانند. برخی از اصولیها معتقدند که واژه «مقدور» در این اصطلاح بیشتر برای توضیح و روشن کردن معنا به کار رفته و برای محدود کردن مفهوم نیست، یعنی بدیهی است که مقدمه باید قابل انجام باشد. به همین دلیل، ذکر «مقدور» در این ترکیب برای تأکید بر این است که بحث فقط درباره مقدماتی است که امکان انجام آنها وجود دارد. در مباحث اصول فقه، مقدمه مقدور در بحث رابطه میان «مقدمه» و «ذیالمقدمه» یعنی عمل اصلی قرار میگیرد و مورد بررسی قرار میگیرد. این نوع مقدمه برخلاف مقدمه غیر مقدور است که درباره امکان یا عدم امکان آن میان علما اختلاف نظر وجود دارد. اهمیت مقدمه مقدور در این است که نشان میدهد بسیاری از واجبات دینی برای تحقق خود به کارهایی وابستهاند که انسان توان انجام آنها را دارد. بنابراین، این اصطلاح به هر کاری گفته میشود که در توان مکلف باشد و انجام آن برای رسیدن به عمل واجب دیگر، ممکن و بدون مانع باشد.
مقدمه مقدور
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] مقدمه مقدور، مقدمه تحت قدرت و اراده مکلّف می باشد.
مقدمه مقدور، مقدمه ای است که مکلف بر انجام آن قادر بوده و مانعی بر سر راه انجام آن وجود ندارد، مانند: وضو برای اقامه نماز واجب، در جایی که آب وجود دارد و مکلف عذری مانند بیماری نیز ندارد.
نکته اول
بسیاری از اصولی ها، قید «مقدور» را در مقدمه مقدور، توضیحی می دانند نه احترازی.
نکته دوم
مقدمه مقدور، در بحث «ملازمه بین مقدمه و ذی المقدمه» داخل است؛ به خلاف مقدمه غیر مقدور که محل اختلاف است.