مقدمه علم

[ویکی فقه] مقدمه علم، مقدمه دخیل در حصول علم به امتثال ذی المقدمه می باشد.
مقدمه علم، مقدمه ای است که تحصیل علم به امتثال ذی المقدمه، بر آن متوقف است؛ به این بیان که انجام پاره ای از امور، مقدمه برای علم پیدا کردن به وقوع ذی المقدمه در خارج است، مانند: شستن قسمت بالاتری از مرفق در وضو، که برای حصول علم به انجام یقینی ماموربه و موافقت با امر «اذا قمتم الی الصلوة فاغسلوا وجوهکم و ایدیکم الی المرافق» می باشد، و یا مانند جایی که مکلف جهت قبله را نمی داند و به خاطر تحصیل علم نسبت به خواندن نماز رو به قبله، به چهار طرف نماز می خواند، و یا مانند جایی که شخص در نجاست یکی از دو ظرف شک دارد و از هر دو اجتناب می کند.
بحث از مقدمه علم از دیدگاه اصولیون
نکته:اصولی ها معتقدند مقدمه علم از بحث مقدمه واجب خارج است، زیرا وجود واجب، بر آن متوقف نیست، بلکه علم به وجود واجب بر این مقدمه متوقف است؛ بنابراین، ملازمه بین مقدمه علم و ذی المقدمه (واجب) عقلی است نه شرعی.

💡 (اليه المصير) هفت وصف از اوصاف الهى بيان شده است كه بعضى از (صفات ذات ) وبعضى از (صفات فعل ) است و مجموعه اى از توحيد و علم و قدرت و رحمت و غضب رابيان مى دارد، و عزيز و عليم پايه اى است براىنزول اين كتاب آسمانى، و (غفران ذنوب ) و(قبول توبه ) و (شدت عقاب ) و (بخشش نعمتها) مقدمه اى است براى تربيتنفوس و پرستش ‍ خداوند يگانه اى كه هيچ معبودى جز او نيست.

💡 خداوند به بنى اسرائيل فرمود كه در مقام بقا نيز همچون مقام حدوث، با يادآورى محتواى تورات، آن را محكم بگيريد و بدان عمل كنيد. اين يادآورى مقدمه علم و زمينه براى حصول تقواست. كاربرد حرف تمنّى و ترجّى (لعلّ) در اين باره ازسوى خداى سبحان ناظر به مقام فعل است، نه ذات، و به سبب معلوم نبودن حكم آينده فعل خارجى، انسان تا پايان عمر بايد بين خوف و رجاء به سر برد.