قومانیطس

کلمه‌ی «قومانیطس» یا در برخی نسخه‌ها «انبالیطس» و «فرماقیطس» نامی است که در متون طب سنتی و داروشناسی قدیم برای نوعی گل یا خاک دارویی به‌کار رفته است. در منابع یونانی این ماده را «اساطیلس» می‌نامیدند و برخی نیز آن را «فونافیطس» خوانده‌اند. این ماده از سرزمین سلوقیا در نواحی سوریه به‌دست می‌آمد و بهترین نوع آن، سیاه‌رنگ و شبیه زغال چوب صنوبر بود، در حالی که نوع خاکستری‌رنگ آن ارزش کمتری داشت. جالینوس، طبیب معروف یونانی، می‌گوید علت نام‌گذاری آن به «طین کرمی» این است که در فصل بهار، زمانی که درخت توت برگ می‌دهد، این گل را بر درخت می‌مالیدند تا کرم‌هایی که برگ انگور را می‌خوردند، از بین بروند. «قومانیطس» یا همان خاک دارویی، دارای خاصیت قابض، سرد و ملین است و در ساخت سرمه‌ها کاربرد داشته است. از ویژگی‌های دیگر آن، رویش مژه، تسکین خارش پوست، و محافظت درختان از آفات عنوان شده است. بوی آن نسبتاً تند و ناپسند بوده، اما در درمان بیماری‌های چشمی و پوستی سودمند دانسته می‌شده است. به گفته‌ی دیسقوریدس، یکی از داروسازان باستان، جوهر این ماده نزدیک به سنگ معدنی است و در بسیاری از نسخه‌های پزشکی برای پاک‌سازی پوست و درمان التهابات به کار می‌رفته است.