در بستر تاریخی، نقش طایفه فراتر از یک سازوکار صرفاً خانوادگی بوده و کارکردهای متعددی در حیات سیاسی، اقتصادی و دفاعی جوامع ایفا کرده است. این نهاد، به مثابه یک واحد تولیدی و مصرفی، مسئولیت تأمین معیشت اعضا و تنظیم مالکیت منابع مشترک، مانند زمین و مراتع، را بر عهده داشته است. همچنین، در مواجهه با تهدیدات بیرونی یا در هنگام نیاز به بسیج نیروی انسانی، انسجام طایفه امکان دفاع جمعی و اعمال نفوذ منطقهای را فراهم میآورد. از این رو، هویت فردی بسیاری از اعضا، همواره با هویت جمعی طایفه گره خورده و در تصمیمگیریهای مهم، منافع کل مجموعه بر منافع شخصی اولویت داشته است.
با گذار جوامع به سوی شهرنشینی و مدرنیزاسیون، ساختارهای متمرکز دولتی و نهادهای قانونی، تدریجاً از برخی کارکردهای سنتی طایفه کاستهاند؛ با این حال، نفوذ این واحدها در بسیاری از مناطق، بهویژه در حوزههای فرهنگی و اجتماعی، همچنان پابرجاست. در دوران معاصر، طایفه گاهی به عنوان یک شبکه حمایتی غیررسمی در مسیرهای شغلی و کسبوکار، و گاهی به عنوان عاملی در تعاملات سیاسی محلی عمل میکند. شناخت دقیق ابعاد قدرت و نفوذ این نهاد دیرینه، برای هرگونه برنامهریزی توسعهای یا پژوهش جامعهشناختی در مناطق مورد مطالعه، امری ضروری است، چرا که بقای فرهنگی و اجتماعی این ساختارها، همچنان بر پویاییهای محلی سایه افکنده است.
