خودفراموشی عالمان یهود

«خودفراموشی عالمان یهود» اصطلاحی قرآنی است که به رفتار برخی از دانشمندان و رهبران دینی یهود اشاره دارد که مردم را به نیکی و انجام کارهای صالح دعوت می‌کردند، اما خود به آن عمل نمی‌کردند. این مفهوم بر پایه آیه ۴۴ سوره بقره است که خداوند می‌فرماید: «أَتَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ… أَفَلَا تَعْقِلُونَ»؛ یعنی: آیا مردم را به نیکی فرمان می‌دهید و خود را فراموش می‌کنید؟! آیا نمی‌اندیشید؟

در این آیه، خودفراموشی به معنای ترک عمل به دانسته‌ها و گرفتار شدن در دام ریا یا غفلت معرفی شده است. عالمان یهود به سبب این رفتار، از سوی خداوند توبیخ و سرزنش می‌شوند، زیرا کسی که مردم را به کار خیر دعوت می‌کند، بیش از دیگران وظیفه دارد خود به آن پایبند باشد. آیه تأکید می‌کند که ریشه این خودفراموشی، نوعی بی‌تعقلی و ناتوانی در به‌کارگیری دانش است.

خودفراموشی در این معنا، نشانه تضاد میان علم و عمل و موجب سلب اعتماد مردم نسبت به عالمان دین می‌شود. این آیه پیام عمومی دارد و تنها به یهودیان زمان پیامبر محدود نیست، بلکه هشدار الهی به همه رهبران دینی و اخلاقی در طول تاریخ است. نتیجه آن‌که قرآن یادآور می‌شود هر عالمی پیش از دعوت دیگران، باید نفس خویش را اصلاح کند تا به ورطه خودفراموشی نیفتد. به تعبیر مفسران، این آیه دعوتی است به خودآگاهی، صداقت و هماهنگی میان باور و رفتار.