خو کیزه

«خوکیزه» واژه‌ای است که در متون کهن فارسی به معنای پرنده‌ای بزرگ از تیره مرغان آبی به کار رفته و بیشتر آن را برابر با «غاز» دانسته‌اند. در برخی فرهنگ‌ها این کلمه به صورت‌های «خولیز»، «خولیزه» و گاه با ضبط‌های نزدیک به آن آمده است. مقصود از آن پرنده‌ای درشت‌جثه با گردن بلند و پرهای انبوه است که در آب و خشکی هر دو زندگی می‌کند. از آنجا که غاز نسبت به بسیاری از مرغان دیگر بزرگ‌تر است، در تعریف‌ها بر «بُطّ بزرگ» بودن آن تأکید شده است. این واژه بیشتر در متون لغوی و ادبی قدیم دیده می‌شود و در زبان امروز کاربرد چندانی ندارد. در برخی نوشته‌ها «خوکیزه» را نام نوعی غاز وحشی نیز دانسته‌اند. کاربرد این واژه نشان می‌دهد که فارسی کهن برای انواع مرغان آبزی نام‌های گوناگونی داشته است. از نظر معنایی تفاوتی با واژه «غاز» ندارد و همان مفهوم را می‌رساند. بنابراین هرجا در متنی قدیمی «خوکیزه» بیاید، مقصود همان غاز یا مرغابی بزرگ است.