«خنگ سوسنی» ترکیبی وصفی در متون کهن فارسی است که در فرهنگها و یادداشتهای ادیبان، این ترکیب کنایه از «تیغ» یا «شمشیر» دانسته شده است. زیرا سوسن در ادب فارسی نماد تیغگونگی و تیزی برگهاست و شاعر از این شباهت بهره میبرد. واژه «خنگ» نیز در اینجا به معنای سفید و درخشان آمده، بنابراین «خنگ سوسنی» تصویری از شمشیری سپید، براق و برنده را در ذهن تداعی میکند. این تعبیر بیشتر در متون شاعرانه و سبکهای کهن دیده میشود و کاربرد روزمره ندارد. کارکرد آن ایجاد تصویر خیالانگیز و زیباشناسانه از سلاح جنگی است، نه نامگذاری مستقیم آن. از نظر بلاغی، این ترکیب نمونهای از کنایه و تشبیهِ فشرده بهشمار میآید. در نتیجه، «خنگ سوسنی» یعنی شمشیر سپید و تیز که به لطافت و برندگی سوسن مانند شده است.
خنگ سوسنی
لغت نامه دهخدا
خنگ سوسنی. [ خ ِ گ ِ سو س َ ] ( ترکیب وصفی، اِ مرکب ) کنایه از تیغ و شمشیر است. ( یادداشت بخط مؤلف ):
بهر آن خنگ سوسنی دشمن
جای سازد ز آخر گردن.امیرخسرو.
فرهنگ فارسی
کنایه از تیغ و شمشیر است
