خاندان دکتر اقایان
خاندان دکتر آقایان، خانوادهای ارمنی و سرشناس در تاریخ معاصر ایران است که شاخص آن، الکساندر آقایان متولد ۱۲۶۴ش، فرزند آداریس ارمنی، از آزادیخواهان و فعالان انقلاب مشروطیت به شمار میآمد. او در جریان حرکت مجاهدین گیلان به سمت تهران و سرنگونی محمدعلی شاه قاجار، در دستهای تحت فرماندهی یپرم خان ارمنی حضور داشت و در ماجرای فتح تهران با مراقبت از مجروحان و استفاده از امکانات تلفن، اطلاعات حیاتی از تحرکات سفارت روس و قشون روس جمعآوری کرد تا ورود مجاهدین به تهران بدون مانع صورت گیرد. پس از فتح تهران، الکساندر آقایان برای ادامه تحصیل به سوئیس رفت و در دانشگاه لوزان در رشته حقوق درجه دکتری گرفت و سپس به ایران بازگشت، جایی که پیش از تأسیس تشکیلات جدید عدلیه در ۱۳۰۵ش، به عنوان وکیل دادگستری فعالیت میکرد. او در دوره تشکیلات جدید عدلیه مشاور و همکار نزدیک داور، وزیر عدلیه، بود و نقش مؤثری در تنظیم قوانین و راهنماییهای حقوقی ایفا کرد. دکتر آقایان از احترام و موقعیت ویژهای در میان وکلا و محافل سیاسی و خارجی برخوردار بود و در امور حقوقی خارجیان نیز مشورت میداد. او در دوره پنجم مجلس شورای ملی به نمایندگی از ارامنه شمال انتخاب شد و موافق انقراض سلطنت قاجاریه بود و نامش در امضای ماده واحده مربوط به تشکیل مجلس موسسان به چشم میخورد. بدین ترتیب، خاندان دکتر آقایان نه تنها در عرصه حقوق و وکالت، بلکه در تحولات سیاسی و اجتماعی ایران نقش برجستهای ایفا کرده است.
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] خاندان دکتر آقایان. "الکساندر آقایان" از ارامنه ایران و متولد ۱۲۶۴ش و فرزند آداریس ارمنی بود و در انقلاب مشروطیت از آزادیخواهان به شمار می آمد.
هنگامی که مجاهدین گیلان به سمت تهران در حرکت بودند تا با سرنگونی "محمدعلی شاه" قاجار پادشاه مستبد اساس مشروطیت ایران را پایه ریزی کنند، الکساندر آقایان در دسته ای از مجاهدین که تحت فرماندهی "یپرم خان ارمنی " بودند، حضور داشت. دکتر آقایان در ماجرای فتح تهران می نویسد: "پس از آنکه مجروحین را به مریض خانه بردم برای آنکه از اوضاع تهران مطلع بشوم، گوشی تلفن را به سیم تلفن میان تهران و قزوین وصل کردم و دو نفر از مجاهدین را که زبان روسی می دانستند، مامور کردم که به مکالماتی که میان سفارت روس و اداره راه شوسه تهران به پهلوی می شد، گوش بدهند، زیرا بیم آن می رفت که سفارت روس به قشون روس که وارد گیلان شده بود، دستور بدهد که از عقب سر اردوی ملی رهسپار تهران بشوند و مانع ورود مجاهدین به تهران گردند، ساعت هفت صبح بود که از سفارت روس به اداره راه انزلی خبر دادند که مجاهدین وارد تهران شدند، سرعت حرکت مجاهدین به طرف تهران نقشه روس ها را خنثی نمود و فرصت برای آن ها باقی نگذاشت که مانع ورود قشون ملی به تهران گردند"
تحصیلات آقایان
پس از فتح تهران توسط مشروطه خواهان او به سویس رفت و در «دانشگاه لوزان» در رشته حقوق تا اخذ درجه دکتری تحصیل کرد و بعد از آن به ایران بازگشت. دکتر آقایان تا قبل از تشکیلات جدید عدلیه که در سال (۱۳۰۵ه. ش) به وسیله "داور" «وزیر عدلیه» به وجود آمد، وکیل دادگستری بود که تحصیلات حقوق را در اروپا به پایان رسانده بود.
وکالت آقایان
دکتر آقایان در موقع تشکیلات جدید عدلیه از مشاوران و همکاران نزدیک "داور" به شمار می رفت و در تنظیم قوانین و راهنمایی های دیگر نقش موثری داشت. او در میان وکلا دادگستری نیز دارای موقعیت و احترام خاص بود، مراجعت خارجیان در مورد امور مربوط به دادگستری در ایام جنگ و سال ها بعد از آن با او بود و به همین مناسبت محافل سیاسی و خارجی او را می شناختند. چون در موضوع کارهای حقوقی آنان مورد مشورت بود. دکتر آقایان در دوره پنجم شورای ملی از طرف ارامنه شمال به وکالت انتخاب شد و هم در این دوره مجلس بود که او موافق انقراض قاجاریه بود و نامش بین امضاکنندگان ماده واحده در رابطه با انقراض سلطنت قاجاریه و تشکیل مجلس موسسان به چشم می خورد.
نماینده منتخب ارامنه
...