حکمت خدا و دعا

حکمت خدا و دعا

مفهوم «حکمت خدا و دعا» در قرآن کریم به پیوند میان حکمت الهی و انگیزه انسان برای دعا و درخواست از خداوند اشاره دارد، به این معنا که انسان هنگامی که به حکمت و تدبیر دقیق خداوند در نظام هستی آگاه می‌شود، به سوی دعا، استغفار و طلب هدایت و رحمت سوق پیدا می‌کند. در آیات قرآن، دعا نه تنها یک درخواست ساده، بلکه نشانه‌ای از درک جایگاه انسان در برابر قدرت و علم بی‌پایان الهی است. از جمله نمونه‌های روشن این معنا، دعای حضرت ابراهیم(ع) و یاران اوست که از خداوند می‌خواهند آنان را مایه فتنه و گمراهی کافران قرار ندهد. این درخواست نشان می‌دهد که هدف آنان از دعا صرفاً منافع شخصی نیست، بلکه حفظ حقیقت دین و جلوگیری از بدفهمی دشمنان نسبت به حقانیت ایمان است. در این دعا همچنین به مسئله لغزش‌های انسانی نیز اشاره شده و طلب آمرزش از خداوند به عنوان بخش دیگری از ارتباط بنده با پروردگار مطرح می‌گردد. انسان در پرتو حکمت الهی درمی‌یابد که ممکن است رفتار یا وضعیت او به گونه‌ای باشد که موجب سوءبرداشت یا تقویت باطل شود، و به همین دلیل از خداوند حفظ و بخشش می‌طلبد. این نوع دعا نشان‌دهنده نگاه توحیدی عمیق است که همه امور را وابسته به اراده و حکمت خداوند می‌داند. در پایان این آیات، صفاتی مانند «عزیز» و «حکیم» برای خداوند ذکر می‌شود تا روشن شود که قدرت او شکست‌ناپذیر و تدبیر او کاملاً دقیق و هدفمند است. بنابراین، دعا در این چارچوب، تنها یک عمل عبادی نیست بلکه نتیجه طبیعی شناخت حکمت الهی و وابستگی کامل انسان به خداوند است. در مجموع، «حکمت خدا و دعا» بیانگر آن است که آگاهی از حکمت الهی انسان را به سوی دعا، استغفار و طلب هدایت و حفظ از لغزش‌ها سوق می‌دهد.

دانشنامه اسلامی

[ویکی فقه] حکمت خدا و دعا (قرآن). یکی از آثار حکمت خداوند که در قرآن کریم آمده است دعا و استغفار است.
توجه به حکمت خدا، برانگیزاننده انسان به دعا و استغفار است."ربنا لا تجعلنا فتنة للذین کفروا واغفر لنا ربنا انک انت العزیز الحکیم. پروردگارا! ما را مایه گمراهی کافران قرار مده، و ما را ببخش، ای پروردگار ما که تو عزیز و حکیمی! » "آیه بعد به یکی دیگر از درخواستهای ابراهیم و یارانش را که در این زمینه، حساس و چشمگیر است اشاره کرده، می گوید: پروردگارا! ما را مایه گمراهی کافران قرار مده" (ربنا لا تجعلنا فتنة للذین کفروا).این تعبیر ممکن است اشاره به اعمالی مانند اعمال" حاطب ابن ابی بلتعه" باشد که گاهی از افراد بیخبر سر می زند و کاری می کنند که سبب تقویت گمراهان می گردد در حالی که گمان می کنند کار خلافی نکرده اند.و یا اشاره به این است ما را در چنگال آنها گرفتار مکن، و در برابر آنها مغلوب مساز، مبادا بگویند: اگر اینها بر حق بودند هرگز گرفتار شکست نمی شدند، و این مایه گمراهی آنها می گردد.
دعای ابراهیم
یعنی اگر آنها از شکست و تسلط کفار می ترسند نه به خاطر خودشان است، بلکه به خاطر این است که آئین حق زیر سؤال نرود، و پیروزی ظاهری مشرکان دلیل بر حقانیت آنها تلقی نشود، و این است راه و رسم یک مؤمن واقعی که هر چه می خواهد برای خدا می خواهد، از همه بریده و به خدا پیوسته است و همه چیز را برای رضای او می طلبد.و در پایان آیه می افزاید: " پروردگارا! اگر لغزشی از ما سر زد ما را ببخش" (و اغفر لنا ربنا)." تو عزیز و حکیمی" (انک انت العزیز الحکیم).قدرتت شکست ناپذیر است و حکمتت نافذ در همه چیز.این جمله ممکن است اشاره به آن باشد که اگر در خلال زندگی ما نشانه ای از تمایل و محبت و دوستی به دشمنان تو وجود داشته این لغزش را بر ما ببخش، و این درسی است برای مسلمانان که آنها نیز سرمشق گیرند و اگر حاطبی در میان آنها پیدا شد استغفار کنند و به سوی خدا بازگردند. " انک انت العزیز الحکیم"- یعنی تویی آن غالبی که هرگز مغلوب نشود، و کسی که همه افعال او متقن است، و از استجابت دعای ما عاجز نگردد تویی. و تنها تویی که می توانی ما را از کید دشمنان خود حفظ کنی، و می دانی از چه راهی حفظ کنی.