تهذیب عرفانی
مترادفها
تزکیه معنوی، پاکسازی روحانی
متضادها
فساد، آلودگی
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] تهذیب، اصطلاحی عرفانی و اخلاقی است.
تهذیب در لغت به معنای پاکیزه کردن، اصلاح کردن، خالص کردن و شتاب کردن است و مُهذَّب کسی است که پیراسته از عیوب اخلاقی و آراسته به اوصاف نیکو باشد.
تهذیب در عرفان، از مقامات سلوک و به معنای تبدیل اخلاق مذموم به محمود یا جدا شدن از نفس اماره و شیطان است؛ ازینرو، عبودیت جز با تهذیب به دست نمی آید.
تهذیب در متون عرفانی
تهذیب در متون عرفانی به استقلال، کم به کار رفته و معمولاً نتیجه مقام مجاهدت یا ریاضت دانسته شده است.
از این اصطلاح گاه به تصفیه و تنقیه نفس تعبیر کرده اند.
در برخی منابع تهذیب در کنار تزکیه به کار رفته و گاه در تعریف تزکیه معنایی نزدیک به تهذیب آورده شده است.
ظاهراً تنها خواجه عبدالله انصاری از اصطلاح تهذیب به استقلال و بتفصیل سخن گفته است.
وی در منازل السایرین تهذیب را بعد از مقام اخلاص و قبل از مقام استقامت آورده و آن را راهی از راههای ریاضت دانسته و گفته است که تهذیب، نیکوییِ (نیکو کردن) ادب و خلق و عمل و علم است.
او آیه «فَلَمّا اَفَلَ قالَ لااُحِبُّ الا'فِلینَ» را دالّ بر مقام تهذیب می داند زیرا ابراهیم علیه السلام با دیدن افول ستارگان و ماه و خورشید، علم پیدا کرد که آن ها نیز باید آفریده ذات دیگری باشند و به این ترتیب با نفی تعلّق خویش به ممکناتی چون کواکب، رو به خدا کرد و به کمال تهذیب رسید.
تهذیب در نفس خوی و دل
در رساله صدمیدان، منسوب به خواجه عبدالله انصاری، تهذیب میدان دهم و پس از میدان ریاضت و قبل از میدان محاسبه ذکر، و در سه چیز دانسته شده است: در نفس، در خوی، در دل.
تهذیب نفس تبدیل شکایت به شکر، بیهوده گویی به هوشیاری و غفلت به بیداری است؛ تهذیب خوی تبدیل دلتنگی به صبر، بخل به بخشش و انتقام به عفو است و تهذیب دل تبدیل اطمینان و اتکای به نفس به ترس از خدا (خوف)، تبدیل ناامیدی از رحمت خدا به امیدواری به خدا و تبدیل پراکندگی خاطر در امور دنیا به آزادی دل است.
مراحل تهذیب به نظر خواجه عبدالله انصاری
...
جمله سازی با تهذیب عرفانی
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید. گزارش محتوای نامناسب
💡 برای رسیدن به مرحله کمال، عارفان معتقدند که فرآیند تهذیب عرفانی از طریق پاکسازی روح و ذهن از تعلقات دنیوی و رذایل اخلاقی بسیار حیاتی است.
💡 در طول مسیر سلوک، تهذیب عرفانی به انسان کمک میکند تا بتواند با خودشناسی عمیق، به آرامش درونی و نزدیکی بیشتر به حقیقت و ذات الهی دست یابد.
💡 تمرینهای مداوم و مراقبههای شبانه در مدارس صوفیه، همگی با هدف اصلی یعنی تهذیب عرفانی و اصلاح باطن برای رسیدن به مقام عشق و فنا انجام میشد.