ایه 83 سوره نساء

ایه 83 سوره نساء

آیه ۸۳ سوره نساء از آیات مهم قرآن کریم در بیان رفتار نادرست برخی افراد جامعه اسلامی، به‌ویژه منافقان، در مواجهه با اخبار امنیتی و تهدیدآمیز است. در این آیه بیان می‌شود که هرگاه خبری مربوط به امنیت یا ترس به آنان برسد، بدون بررسی و سنجش، آن را در میان مردم منتشر می‌کنند و موجب اضطراب و آشفتگی عمومی می‌شوند. خداوند در ادامه این رفتار را نقد می‌کند و می‌فرماید اگر آنان این اخبار را به پیامبر اکرم(ص) و صاحبان امر و اهل تشخیص بازمی‌گرداندند، حقیقت موضوع روشن می‌شد و تحلیل درست از آن به دست می‌آمد. در متن آیه آمده است: «وَوَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ ۖ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَی الرَّسُولِ وَإِلَیٰ أُولِی الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِینَ یَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ ۗ وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَیْکُمْ وَرَحْمَتُهُ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّیْطَانَ إِلَّا قَلِیلًا» که به روشنی به شایعه‌پراکنی و نشر بی‌تحقیق خبر اشاره دارد. همچنین قرآن تأکید می‌کند که گروهی از اهل دانش و استنباط در میان مؤمنان هستند که توانایی درک درست مسائل را دارند و باید امور به آنان ارجاع شود. در ادامه آیه، خداوند هشدار می‌دهد که اگر فضل و رحمت الهی شامل حال مردم نبود، بسیاری از آنان جز اندکی، دچار پیروی از شیطان و انحراف می‌شدند. این بخش نشان می‌دهد که کنترل رفتار اجتماعی و دوری از شایعه‌سازی، وابسته به هدایت الهی و تعقل انسانی است. آیه در واقع یک اصل مهم اجتماعی را بیان می‌کند و آن ضرورت مراجعه به منابع معتبر و اهل تخصص در مسائل حساس است. همچنین این آیه به اهمیت نظم اطلاعاتی در جامعه اسلامی اشاره دارد و از انتشار بی‌ضابطه اخبار جلوگیری می‌کند. بنابراین، پیام اصلی آیه ۸۳ سوره نساء، تأکید بر مسئولیت‌پذیری در نقل خبر، پرهیز از شایعه‌پراکنی و رجوع به مرجعیت علمی و دینی در تصمیم‌گیری‌هاست.

دانشنامه اسلامی

[ویکی اهل البیت] آیه 83 سوره نساء. وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ ۖ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَی الرَّسُولِ وَإِلَیٰ أُولِی الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِینَ یَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ ۗ وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَیْکُمْ وَرَحْمَتُهُ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّیْطَانَ إِلَّا قَلِیلًا
و (منافقان) چون امری به آنان برسد که باعث ایمنی یا ترس (مسلمین) است (و باید پنهان داشت) آن را منتشر می سازند، در صورتی که اگر آن را به رسول و به صاحبان حکم که از خودشان هستند گزارش می دادند همانا آنان که اهل بصیرتند در آن واقعه صلاح اندیشی می کردند. و اگر نه این بود که فضل خدا شامل حال شماست، همانا به جز اندکی همه شیطان را پیروی می کردید.
و هنگامی که خبری از ایمنی و ترس به آنان رسد، آن را منتشر می کنند، و اگر آن خبر را به پیامبر و اولیای امورشان ارجاع می دادند، درستی و نادرستی اش را در می یافتند؛ و اگر فضل و رحمت خدا بر شما نبود، یقیناً همه شما جز اندکی، از شیطان پیروی می کردید.
و چون خبری از ایمنی یا وحشت به آنان برسد، انتشارش دهند؛ و اگر آن را به پیامبر و اولیای امر خود ارجاع کنند، قطعاً از میان آنان کسانی اند که آن را دریابند، و اگر فضل خدا و رحمت او بر شما نبود، مسلماً جز اندکی، از شیطان پیروی می کردید.
و چون خبری، چه ایمنی و چه ترس به آنها رسد، آن را در همه جا فاش می کنند. و حال آنکه اگر در آن به پیامبر و اولوالامرشان رجوع می کردند، حقیقت امر را از آنان درمی یافتند. و اگر فضل و رحمت خدا نبود، جز اندکی، همگان از شیطان پیروی می کردید.
و هنگامی که خبری از پیروزی یا شکست به آنها برسد، (بدون تحقیق،) آن را شایع می سازند؛ در حالی که اگر آن را به پیامبر و پیشوایان -که قدرت تشخیص کافی دارند- بازگردانند، از ریشه های مسائل آگاه خواهند شد. و اگر فضل و رحمت خدا بر شما نبود، جز عدّه کمی، همگی از شیطان پیروی می کردید (و گمراه می شدید).
And when there comes to them information about security or fear, they spread it around. But if they had referred it back to the Messenger or to those of authority among them, then the ones who draw correct conclusions from it would have known about it. And if not for the favor of Allah upon you and His mercy, you would have followed Satan, except for a few.
When there comes to them some matter touching (Public) safety or fear, they divulge it. If they had only referred it to the Messenger, or to those charged with authority among them, the proper investigators would have Tested it from them (direct). Were it not for the Grace and Mercy of Allah unto you, all but a few of you would have fallen into the clutches of Satan.