الخبء

[ویکی الکتاب] معنی خَبْءَ: نهان -هر چیزی که در احاطه غیر خود، قرار گیرد، بطوری که دیگر نشود ادراکش کرد(عبارت یخرج الخبء فی السموات و الارض، استعاره است، گویا موجودات در پس پرده عدم و زیر طبقات نیستی قرار داشتند و خدا آنها را یکی پس از دیگری از آنجا به عالم وجود درآورد. بن...
ریشه کلمه:
خب ء (۱ بار)
«خبء» (بر وزن صبر) به معنای هر چیز پنهانی و پوشیده است و در اینجا اشاره به احاطه علم پروردگار به غیب آسمان و زمین است; یعنی چرا برای خداوندی سجده نمی کنند که غیب آسمان و زمین و اسرار نهفته آن را می داند. و این که بعضی آن را به خصوص باران (در مورد آسمان ها) و گیاه (در مورد زمین) تفسیر کرده اند، در حقیقت از قبیل بیان مصداق روشن است. و همچنین آنها که به معنای خارج ساختن موجودات از غیب عدم، به وجود تفسیر کرده اند.
پوشیده. نهان (اقرب) راغب گوید: هر ذخیره شده پوشیده را خبأ گویند «خَبَاءَ الشَّیْ‏ءُ خَبْأً: سَتَرَهُ». این کلمه در اصل مصدر است که به معنای مفعول می‏آید در نهج البلاغه حکمت 5 آمده: «وَالْمُسالَمَةُ خَبْأُ الْعُیُوبِ»: تسالم پوشیدن عیبهاست. و در حکمت 148 هست: «اَلْمَرَءُ مَخْبُوءٌ تَحْتَ لِسانِهِ» مرد زیر زبانش پنهان است یعنی چون سخن گوید قدرش معلوم می‏شود. شیطان اعمالشان را بر آنان آراسته تا خدائی را که در آسمانها و زمین نهان را آشکار می‏کند و آنچه پنهان می‏کنید و آشکار می‏دارید میداند، سجده نکنند. این ترجمه ینا بر آن است که «الّا» را در آوّل آیه مشدّد بخوانیم. ظاهر قرآن آن است که این آیه سخن هد هد است که خطاب به سلیمان درباره قوم سباء گفته است ولی کلمه‏ای عجیب و قابل دقّت است. نهان را آشکار می‏کند یعنی چه؟ نا گفته نماند: برق در میان ذرّات ابر و عسل و شیر در گلها و علفها نهان است خداوند به وسیله تخلیه الکتریکی برق نهان را از میان ابرها آشکار می‏کند و به وسیله زنبور عسل و گاو، عسل و شیر هنان را ظاهر می‏سازد. و ایضاً تمام حبوبات و میوه‏ها و غیره در گازهای هوا و املاح دریا و خاک و آب، پنهان و نهان اند خداوند به وسیله گلها و گیاهان و درختان آنها را هر سال به اندازه معیّن آشکار می‏سازد و در اختیار مردم قرار می‏دهد و نیز نسل‏های آینده بشر و حیوانات و حشرات همه در عالم مخفی و مستوراند و به تدریج آشکار می‏شوند و به وجود خود ادامه می‏دهند. سبحان اللّه چه واقعیّتی است؟!! درک هدهد چه درک عجیبی است؟! و شاید معنی آیه همین باشد.