کتاب «التوحید و الشرک فی القرآن الکریم» اثر آیت الله جعفر سبحانی، یکی از علمای شیعی معاصر، به بررسی مفاهیم توحید و شرک در قرآن کریم میپردازد. این کتاب به زبان عربی نوشته شده و هدف اصلی مؤلف نقد دیدگاه وهابیان در مورد توحید در عبادت است. وهابیان شیعیان را به شرک متهم کرده و آنها را از دایره اسلام خارج میدانند. مؤلف با اشاره به این نکته که تمامی فرق اسلامی در اصل توحید در عبادت توافق دارند، به بررسی این موضوع میپردازد که چرا برخی از گروهها دیگران را به خاطر باورهای خاصشان مشرک میدانند. او تأکید میکند که بسیاری از اندیشمندان در تلاش برای حل این مشکل بودهاند، اما هیچکدام به طور خاص به آیات قرآن توجه نکردهاند. آیت الله سبحانی در این کتاب به بررسی مسائلی مانند توسل، تبرک و درخواست شفاعت از پیامبر اسلام و امامان معصوم میپردازد و به دنبال بیان حکم این موارد است. او در آغاز کتاب، مراتب توحید را که اساس دعوت انبیاء الهی است، معرفی میکند و به تعریف دقیق مفهوم «عبادت» از منظر قرآن و سنت نبوی میپردازد. این اثر به عنوان یک منبع مهم در بحثهای کلامی و فقهی در دنیای اسلام شناخته میشود.
التوحید و الشرک فی القران الکریم
دانشنامه اسلامی
[ویکی نور] التوحید و الشرک فی القرآن الکریم. التوحید و الشرک فی القرآن الکریم، نام کتابی است کلامی به زبان عربی که به قلم آیت الله جعفر سبحانی، از علمای شیعی معاصر، مقیم قم به نگارش درآمده است.
انگیزه مؤلف از نگارش این اثر نقد دیدگاه وهابیان در موضوع توحید در عبادت است که بر اساس وهابیان، شیعیان را مشرک خوانده و از ربقه اسلام خارج می دانند. مؤلف با یادآوری این نکته که علی رغم توافق تمام فرق اسلامی در موضوع توحید در عبادت، برخی از آنها برخی دیگر را به جهت بعضی باورها مشرک خوانده و مصداق موحد نمی دانند. به گفته مؤلف تاکنون بسیاری از اندیشمندان در صدد حل این مشکل برآمده، ولی هیچ کدام به حل مشکل با تمرکز بر آیات کریمه قرآن نپرداخته اند؛ اما وی درصدد است با عطف توجه به آیات قرآنی به بررسی موضوع توحید و شرک پرداخته و حکم مواردی نظیر توسل، تبرک و درخواست شفاعت از رسول اکرم(ص) و امامان معصوم(ع) و...، را که به استناد آنها شیعیان متهم به شرک می شوند، بیان دارد.
مؤلف در آغاز به بیان مراتب توحید، که اساس و بنیان دعوت تمام انبیاء الهی است، می پردازد. این اقسام عبارتند از:
مراد از توحید در عبادت، آن است که تنها ذات باری تعالی شایسته پرستش است و این امری است که تمام مسلمانان درباره آن اتفاق نظر دارند. اما گروهی از ایشان در برخی مصادیق آن تردید روا داشته؛ بلکه آن ها را مصداق شرک تلقی کرده اند؛ اما گروه مورد اتهام (شیعه) این امور را تکریم و تجلیل اولیاء الهی دانسته و هیچ گونه منافاتی میان آنها با توحید در عبادت نمی بینند.
مؤلف برای حل این مشکل لازم دیده، ابتدا به تعریف دقیق مفهوم «عبادت» از دیدگاه قرآن کریم و سنت نبوی پرداخته شود. وی قبل از ارائه تعریف مورد نظر، در فصل اول، برخی امور را به عنوان مقدمه یادآور می شود.