اقتشاب

واژه «اقتشاب» یک واژه عربی و قدیمیِ ادبی است که در لغت‌نامه دهخدا و فرهنگ‌های معتبر، به معنی به دست آوردن و کسب کردن آمده است. این واژه بیشتر درباره به دست آوردن شهرت، اعتبار، نیکنامی یا حتی بدنامی به کار می‌رود؛ یعنی کسی برای خود نام و آوازه‌ای پیدا کند، چه خوب و چه بد.  این واژه بیشتر به حالتی اشاره دارد که انسان با رفتار، کردار، گفتار و شیوه زندگی خود، شهرت و آوازه‌ای در میان مردم پیدا می‌کند؛ خواه این شهرت پسندیده و نیک باشد و خواه ناپسند و بد. در حقیقت، اقتشاب تنها یک عمل ساده نیست، بلکه نشان‌دهنده فرایندی است که انسان در طول زندگی خود از راه اعمال و اخلاق خویش، اعتبار اجتماعی یا بدنامی را برای خود رقم می‌زند. در متون ادبی و اخلاقی، این واژه معمولاً برای بیان تأثیر رفتار انسان بر آبرو، شخصیت و جایگاه اجتماعی او به کار رفته است. هنگامی که گفته می‌شود کسی «اقتشاب نیکنامی» کرده، یعنی با رفتار شایسته و اخلاق پسندیده، احترام و اعتبار به دست آورده است، و اگر «اقتشاب بدنامی» گفته شود، منظور آن است که فرد با کردار ناشایست، خود را در نگاه مردم بدآوازه ساخته است. این واژه از نظر معنایی به مفاهیمی مانند کسب شهرت، تحصیل اعتبار یا حتی فراهم کردن رسوایی و بی‌آبرویی نزدیک است. در زبان امروز فارسی، این واژه کمتر در گفت‌وگوهای روزمره استفاده می‌شود و بیشتر در متون ادبی، تاریخی و لغوی دیده می‌شود. با این حال، مفهوم آن همچنان قابل فهم است، زیرا به رابطه میان اعمال انسان و تصویری که از او در جامعه شکل می‌گیرد اشاره دارد.