واژه «ابوشجره» (به عربی: ابو شجرة) یک کنیه عربی است که از دو بخش «ابو» به معنای پدر و «شجره» به معنای درخت تشکیل شده است و در متون تاریخی، اسلامی و کتابهای رجال به عنوان لقب یا کنیه برخی اشخاص به کار رفته است. در فرهنگ نامگذاری عربی، کنیهها لزوماً به معنای داشتن فرزندی با آن نام نیستند، بلکه گاهی برای احترام، شهرت، شناسایی یا اشاره به ویژگی خاص فرد استفاده میشوند. «ابوشجره» از جمله کنیههایی است که در منابع کهن اسلامی دیده میشود و در برخی کتابهای تراجم و رجال برای معرفی شخصیتهای تاریخی به کار رفته است. از نظر لغوی، این ترکیب معنای «پدرِ درخت» یا «دارنده و صاحب درخت» را میرساند، اما در بسیاری از موارد جنبه نمادین یا تشخصبخش دارد و نباید آن را صرفاً به معنای ظاهری آن محدود کرد. در سنت عربی، انتخاب چنین کنیههایی میتوانست به محل زندگی، شغل، ویژگیهای فردی یا حتی یک رویداد خاص در زندگی شخص اشاره داشته باشد. به همین دلیل، معنای دقیق «ابوشجره» در هر متن تاریخی ممکن است با توجه به هویت فرد مورد نظر متفاوت باشد. در آثار مربوط به رجال و شرح حال اشخاص، این کنیه بیشتر نقش شناسه و وسیله تمایز افراد از یکدیگر را ایفا میکند. همچنین پژوهشگران تاریخ اسلام هنگام بررسی اسناد و روایتها از این گونه کنیهها برای شناسایی دقیق راویان، شخصیتهای سیاسی یا افراد تأثیرگذار بهره میبرند. بنابراین، «ابوشجره» بیش از آنکه یک واژه با معنای مستقل و رایج در زبان باشد، کنیهای تاریخی و هویتی است که در منابع اسلامی برای معرفی برخی اشخاص به کار رفته و ارزش آن بیشتر در زمینههای تاریخی، رجالی و زندگینامهای قابل درک است.
ابوشجره
لغت نامه دهخدا
ابوشجره. [ اَ ش َ ج َ رَ ] ( اِخ ) صحابی است.
ابوشجره. [ اَ ش َ ج َ رَ ] ( اِخ ) عیسی بن صدقه. محدّث است.
ابوشجره. [ اَ ش َ ج َ رَ ] ( اِخ ) کثیربن مرّة الحضرمی. محدّث است.