اقا حسین گیلانی

[ویکی اهل البیت] آقا حسین گیلانی. آقا حسین گیلانی لنبانی (م 1129 ه. ق) عالم فاضل عصر صفویه و مدرس در مسجد لنبان اصفهان بوده است. معروفترین اثرش شرح صحیفه سجادیه است
مرحوم آقا حسین گیلانی فرزند ملا حسن اصلا از اهالی دیلمان گیلان بود پدرش ملا حسن که خود از عرفا ومشایخ عصر خویش بود به اتفاق خانواده در دارالعلم اصفهان ساکن شدند و در اینجا از حضور علما و اساتید مختلف بهره مند بودند. بیشتر اطلاعات حدیثی آقا حسین از محضر علامه مجلسی عاید او شد و در حضور اساتید معظم دیگر دروس عقلی و نقلی را به پایان برد و در مراتب علمی و عملی و اخلاقی در ردیف دانشمندان بزرگ اصفهان قرار گرفت. گیلانی در مسجد لنبان اصفهان چند سال اقامه جماعت داشت و در این محل سالها به تدریس و تعلیم و تعلم و ترویج مذهب مشغول بود.
صاحب روضات می نویسد آقا حسین لنبانی عالمی جامع و حکیمی بارع و مجتهدی فقیه و محدثی ادیب و متکلمی خردمند بود او از هر غله خرمنی و از هر فن معتبری و بهره ای برده بود.
صاحب ریاض العلما معظم له را در علوم و فضائل اخلاقی، تقوا و کمالات انسانی ستوده و می گوید وی از معاصرین با ما می باشد که در قرائت فقه و حدیث در حضور علامه مجلسی به اتفاق اعلام دیگر شرکت می جستیم.
صاحب روضات الجنات می نویسد آقا حسین دائی جدم میر کبیر بود و این میر مبرور در آثارش از او به بزرگی و احترام یاد می کند (صاحب روضات اضافه می کند پدر او ملا حسن از مدرسین بزرگ و علمای عارف جامع اصفهان بود) از تألیفات مرحوم گیلانی شرح مفاتیح فیض، شرح صحیفه سجادیه، حاشیه بر ذخیره و رساله ای در زیارات است.
وفات مرحوم گیلانی در بیست و ششم رمضان سال 1129 بوده و قبرش در تخت فولاد اصفهان در کنار پدرش در تکیه روضاتیها زیارتگاه است.

💡 او همراه یک تاجر گیلانی شروع به تجارت کرد. پول نزول میداد( بر خلاف موازین شرع که آنرا حرام دانسته است) و یکی از رموز موفقیت مالی او مصادره وثیقه شخص مقروض بمحض دیرکردن در پرداخت قسط بود. در ۱۸۳۰ میلادی او در اصفهان ۴۰۰ کاروانسرا و ۲۰۰۰ مغازه و تعداد زیادی روستا در بروجرد با سالانه شش هزار تومان و در یزد با سالانه دو هزار تومان درآمد داشت. از جمله کروند که ۹۰۰ خروار برنج مقرری برنج آن بود.

💡 نویسنده هدف از انتشار این کتاب را به نوعی یاری‌طلبیدن از کسانی می‌داند که به فرهنگ و زبان گیلانی عشق می‌ورزند. وی می‌گوید که برای چاپ مجموعه کامل این اثر به کمک و پشتیبانی مسئولان فرهنگی استان و مردم نیازمند است تا بتواند دائرةالمعارف زبان گیلانی را منتشر کند.

💡 رشته‌خُشکار یا رشته‌خوشکار شیرینی سنتی گیلانی و قدیمی مردم گیلک است. این شیرینی به عنوان شیرینی ویژهٔ ماه رمضان نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد که در گیلان و به‌ویژه در رشت برای افطار آماده می‌شود نام این شیرینی از شکل این شیرینی که رشته‌گونه است گرفته شده

💡 هر چند که منابع خلفا عباسی خبر از پرداختن مالیات از سوی گیلانی‌ها می‌دهد به نظر می‌رسد که ایشان مردمان باختر سفید رود بوده‌اند و مردم خاور سفید رود هیچگاه زیر کنترل آن‌ها نبوده‌اند.