پومپه

پومپه. [ پ ُ پ ِ ] ( اِخ ) ( کنئوس ) ملقب به کبیر. کنسول روم به اتفاق کراسوس از 70 ق. م. و از یاران سیلا.مقتول در 47 ق.م. هنگام فرار از چنگ سزار بمصر. ( رجوع به تاریخ رم آلبرماله و ایران باستان ج 3 شود ).

استرابو کنسول روم در سال ۸۸ ق م ( باتفاق سیلا ) که بدست سرباران کشته شد. یا پسروی کنیوس ملقب به پومپئوس کبیر ( ۱٠۷ ق. م ۴۹ ق م. ) وی سردار سیلا بود و در آفریقا شخصیت خود را نشان داد و بسال ۷۶ ق م.با عنوان کنسول مقدم باسپانیا فرستاده شد و بسال ۷۱ ق م. باتفاق کراسوس بکنسولی روم رسید. در ۶۶ ق م. در جنگ ضد مهردادجانشین لوکولوس گردید. در سال ۶٠ ق م.اتحاد مثلث را باتفاق قیصر و کراسوسضدسنا تشکیل داد ولی ازسال ۵۴ نتوانست با قیصر - که مورد تایید سنا و نجبای جمهوری بود- رقابت کند. پس از جنگی موحش وی در فارسال مغلوب گردید و پس از ورود به مصرکه در آنجا میخواست پناهگاهی بجوید - بدستور بطلمیوس ۱۲ کشته شد. یا پسر پومپئوس کبیر کنیوس که در موندا مغلوب قیصر گردید و بهنگام فرار کشته شد. (۴۵ ق م. ) یا برادر شخص اخیر سکستوس که مغلوب اغسطس ( اگوست ) و مقتول گردید ( ۳۵ ق م. )

پومپِه (Pompée)
سوگ نمایشی در پنج پرده، نوشتۀ پِیر کورنی، به زبان فرانسوی، نخستین اجرا در ۱۶۴۳، و نخستین چاپ آن در همان سال با عنوان مرگ پومپه. پومپه، سردار رومی، پس از نبرد فارلوس به مصر می گریزد و در بارگاه بطلمیوس، حاکم غاصب مصر که سلطنت را از کلئوپاترا ربوده است، پناه می جوید. قیصر درپی سردار فراری است و بطلمیوس بر آن می­ شود که پیش­ دستی کرده او را بُکشد. چون قیصر از راه می رسد، بطلمیوس سر پومپه را پیشکش می­ کند. قیصر، که قصد بخشیدن پومپه را دارد، بطلمیوس را می کشد و کلئوپاترا را بر جای او می­ نشاند، اما کلئوپاترا که از عشق خود به قیصر روی گردانده، سلطنت را نمی­ پذیرد. کورنی خود در مقدمه منابع اش را برشمرده و اذعان کرده است که ابیاتی از فارسالیا اثر لوکیانوس را ترجمه کرده و به اثر افزوده است. از دیگر منابعی که کورنی ذکر کرده، آثار مورخ رومی، ولیوس پاتریکوس است. این نمایش­ نامه که کورنی آن را از بهترین آثار خود دانسته و اذعان کرده است، در هیچ­ یک از آثارش ابیات چنین پرطمطراق از آب درنیامده­ اند، به رغم طرح و توطئۀ قوی و نیک ­پرداختۀ آن، دقیقاً از همین طمطراق که بدان حالتی تصنعی بخشیده است، رنج می ­برد.

💡 در سال ۶۳ پیش از میلاد، پومپه کبیر در تلاش برای به‌دست آوردن تاج و تخت حشمونیان، اورشلیم را تصرف کرده و یهودا را جزو قلمرو جمهوری روم درآورد. به دنبال تاخت و تاز شاهنشاهی اشکانی در پشتیبانی از حکمرانان رقیب حشمونی، یهودا صحنهٔ کشمکش میان نیروهای وابسته به روم و اشکانیان شده، که در نهایت منجر به ظهور هرود بزرگ از دودمان ادوم شد.

💡 داریوش یکم در دوران پادشاهی خود از سوی ارتش پومپه سردار رومی مورد حمله قرار گرفت. با این حال، شرایطی که پومپه را به حمله به آتورپاتکان سوق داد، ناشناخته است. زمانی در سال ۶۵ قبل از میلاد به نظر می‌رسید که داریوش یکم مرده‌است. خویشاوند او، آریوبرزن یکم، جانشین او به عنوان پادشاه آتورپاتکان شد.