مجموعه بیانات و نوشتههای امام خمینی، که از منابع گرانباری چون صحیفه نور، وصیّتنامه سیاسی الهی و کشف الأسرار استخراج و توسط مؤسسه تنظیم و نشر آثار ایشان گردآوری شده است، بهروشنی ماهیت و جایگاه وحدت اسلامی را تبیین میکند. در فصل اول این مجموعه، محور اصلی وحدت به عنوان یکی از مهمترین اهداف عالیه شرایع و بعثت انبیای عظام (ع) معرفی میشود. این وحدت، که بر پایه توحید کلمه و توحید عقیده بنا شده است، نه تنها عامل اساسی در تشکیل مدینه فاضله محسوب میگردد، بلکه سدی مستحکم در برابر تعدیات ظالمانه اربابان ستم است. امام راحل با استناد به سیره پیامبر اکرم (ص) در برقراری عقد اخوت میان مسلمانان بر مبنای آیه شریفه «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ»، و همچنین روایات تأکیدکننده بر دوستی، تواصل و مهربانی، نتیجه میگیرند که هر آنچه موجب تقویت این مودت و پیوند برادری شود، محبوب شارع مقدس است و هر عاملی که این عقد مواصلت را گسسته و تفرقه ایجاد کند، مغضوب و مخالف مقاصد عالیه دین خواهد بود.
در نگاه امام خمینی (ره)، وحدت مترادف با عامل قدرت است و در مقابل، هرگونه تفرقه به منزله عاملی برای سستی پایه دیانت تلقی میشود. ایشان با هشداری جدی، ریشه تفرقههای موجود در میان کشورهای اسلامی را ناشی از خیانت سران ممالک اسلامی یا جهل و بیاطلاعی آنان میدانند. نکته کلیدی در تداوم این وحدت، اتکای آن به مبانی روحانی و الهی است. بر اساس تبیین ایشان از آیه شریفه «إِنَّمَا أَعِظُکُمْ بِوَاحِدَةٍ أَنْ تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنَى وَ فُرَادَى»، دوام و پایداری این اتحاد منوط به قیام برای خداست؛ زیرا پشتیبانی الهی، پشتوانهای دائم و شکستناپذیر برای آن فراهم میآورد.