ابن اثیر ابوالسعادات مجدالدین مبارک بن محمد شیبانى موصلى

[ویکی فقه] اِبْن ِ اَثیر، ابوالسّعادات مجدالدّین مبارک بن محمد شیبانى موصلى (۵۴۴ -۶۰۶ق /۱۱۴۹-۱۲۰۹م )، رجالى، مفسر، مُحدِّث و فقیه شافعى در عراق بود.
وی برادر بزرگ تر عزّالدین و ضیاءالدّین ابن اثیر است که در جزیره ابن عُمَر (اکنون شهر مرزی میان سوریه و ترکیه است) زاده شد.
حموی، یاقوت، معجم الادبا، قاهره، ج ۱۷، ص۷۱، ۱۳۵۷ق / ۱۹۳۸م.
مجدالدین آن زمان که در موصل مى زیست، به اتابکان زنگى موصل، که از سوی سلجوقیان فرمانروای آنجا بودند، نزدیک شد و به وسیله چند تن از حاکمان زنگى به مقام مشاور ویژه و نیز منشى خاص دست یافت. وی مدتى خزانه دار سیف الدین غازی بن مَودود بن زنگى (د ۵۷۶ق /۱۱۸۰م ) بود و پس از آن مدتى نیز توسط سیف الدین به سرپرستى دیوان جزیره ابن عُمَر گمارده شد، آنگاه به موصل بازگشت و مقام نیابت دیوان را از سوی وزیر جلال الدین ابوالحسن على بن منصور اصفهانى عهده دار شد و پس از آن نزد مجاهدالدین قایماز (د ۵۹۵ق / ۱۱۹۹م ) راه یافت و در آنجا به مقام بلندی رسید. هنگامى که در ۵۸۹ق / ۱۱۹۳م مجاهدالدین دستگیر و زندانى شد و عزّالدّین مسعود جانشین وی گردید، وی در خدمت مسعود در آمد و پس از درگذشت او، به جانشین وی نورالدین ارسلان شاه پیوست و در فرمانروایى نورالدین ارسلان شاه پیوست و در فرمانروایى نورالدین قدرتى عظیم یافت.
حموی، یاقوت، معجم الادبا، ج۱۷، ص۷۲-۷۳، قاهره، ۱۳۵۷ق / ۱۹۳۸م.
مجدالدین در سال های پایانى زندگى، فلج شد و دست و پای وی ناتوان گردید و از نوشتن بازماند، از این رو خانه نشین شد و رباطى در یکى از آبادی های پیرامون موصل بنیاد نهاد و تمام داراییش را وقف آن کرد.
ذهبى، شمس الدین محمد، سیر اعلام النبلاء، ج ۲۱، ص۴۹۰، به کوشش بشّار عوّاد معروف و محیى هلال السرحان، بیروت، ۱۴۰۴ق /۱۹۸۴م.
...

💡 ابن مسکویه، ابن اسفندیار، مرعشی، خواندمیر و ابن اثیر این رخداد را در یکم محرم ۳۵۷ گزارش کردند و میرخواند و گردیزی ۳۵۶ هجری قمری را زمان وفات وشمگیر می‌دانند. این نکته را هم یادآور می‌شویم که این واقعه در تقویم میلادی برابر دسامبر سال ۹۶۷ خواهد بود.

💡 ایالت کرمان از گذشته‌های بسیار دور، دارای راه‌های تجاری مهمی بود که برخی از این راه‌ها، هم‌زمان با حاکمیت شاهان سلجوقی بر این ایالت، بازسازی شده یا امنیت آن‌ها برقرار شد. این مسیرهای تجاری براساس گزارش‌هایی از ابن‌حوقل، ابن اثیر، ابن‌رسته، ابوحامد کرمانی و اصطخری، عبارت بودند از:

💡 ابن اثیر علت این تیرگی روابط را ناشی از اقدامات خشونت‌آمیز خوارزمیان بر مردم سمرقند می‌داند.

💡 سپس خالقی مطلق داستان رویارویی محمود و مَجدُالدُّولهٔ دِیلَمی در سال ۴۲۰ ه‍.ق و سرزنش‌شدن مجدالدوله از سوی محمود برای خواندن شاهنامه را از کتاب الکامل ابن اثیر می‌آورد و می‌گوید اگر این گزارش نیز درست باشد، باز روشن نیست به کدام شاهنامه اشاره دارد.