حکومت مضمونی

[ویکی فقه] حکومت مضمونی به حکومت دلیل حاکم بر دلیل محکوم به مقتضای مناسبت حکم و موضوع گفته می شود.
حکومت مضمونی، حکومتی است که مناسبت میان حکم و موضوع در دلیل حاکم، سبب نظارت آن بر دلیل محکوم می گردد، مانند: حکومت ادله نفی ضرر و حرج بر اطلاقات احکام اولی، زیرا توقّع این امر نیست که شارع در دین اسلام احکامی با طبیعت ضرری جعل کند تا ادلّه نفی حرج و ضرر، آن را دفع نماید؛ پس این ادله در حقیقت، بر احکام اولیه ای نظارت دارد که گاهی ضرری و گاهی غیر ضرری است، و در واقع در حکم استثنای به آنها است؛ یعنی در مواردی که ضرری بر آنها مترتب می شود، شارع آن ضرر را نخواسته است.

💡 ز حسرت میرم و سوی تو هرگز نامه ننویسم که بر خود رشک ورزم، گر شود آگه به مضمونی

💡 غم بی‌حاصلی زین‌ گفت‌وگوها کم نمی‌گردد عبارت باید انشا کرد و پیدا نیست مضمونی

💡 این فیلم مضمونی انقلابی داشت. این فیلم پس از کمتر از یک ماه از اکران توقیف شد.

💡 غنچه دیوان در بغل از سر به زانو بستن است ای بهار فکر مضمونی به ابن انداز بند

💡 آتمن مفهومی محوری در اوپانیشادها است و «آتمن خویش را بشناس» مرکزیت مضمونی و محتوایی این متون است.